Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘liberalisme’

*door Mieke Aerts.

Je kunt beroemd zijn en je kunt dood zijn, maar pas als je beroemd èn dood bent kun je terecht komen in een zogeheten canon. Het helpt daarbij enorm dat je al wat langer dood bent, bij voorkeur meer dan een halve eeuw, want dan kan een eventueel wat sleets geworden reputatie worden opgefrist door een nieuwe generatie die zich niet wil verdiepen in de polemieken van een voorbije tijd.

De negentiende-eeuwer John Stuart Mill is zoiets overkomen. Hij belandde in de twintigste eeuw zelfs in twee canons, die van het liberalisme en die van het feminisme. En sindsdien valt regelmatig te lezen hoe belangrijk de denker Mill – al dan niet in tandem met zijn geliefde Harriet Taylor –  is geweest voor de verbreiding van het idee dat vrouwen gelijke rechten zouden moeten hebben. Mills geschrift The subjection of women uit 1869 wordt prompt getypeerd als Das Kapital of de bijbel van het feminisme – al naar gelang het referentiekader van de commentator. Het wordt weer regelmatig herdrukt en verschijnt op alle literatuurlijstjes die in het kader van genderstudies zijn opgesteld voor de cursus Feministische Klassieken.

Mill zelf is te boek komen te staan als de voorloper van alle feministische golven en als een van de weinige mannen die zowel in zijn politieke activiteiten als in zijn privé-leven het feminisme daadwerkelijk in praktijk bracht. Daarmee is hij de ideale kampioen geworden van iedereen die het feminisme bij uitstek als een liberale verworvenheid wil zien, of omgekeerd: die de aantrekkelijkheid van liberale principes wil voorstellen in de gedaante van een scherpzinnige en nota bene ook nog feministische man. (meer…)

Read Full Post »

hedgehogfoxEen mooi stuk van Ian Buruma, afgelopen donderdag in het NRC. De nederlands-Amerikaanse intellectueel betoogde in zijn artikel met de titel ‘Geloof geeft de morele kracht bij het trotseren van dictaturen’ dat geloof (en daaronder schaarde hij ook seculiere vormen van geloof, zoals het communisme) mensen beter in staat stelt om zich te verzetten tegen onderdrukking, dan dat seculiere liberalen dat kunnen.

‘Liberalen zijn het hardst nodig wanneer er compromissen moeten worden gesloten; maar tegenover grof geweld heb je niet zoveel aan hen. In zulke omstandigheden nemen visionairen, romantici en gelovigen, door hun overtuiging gedreven, risico’s die de meesten van ons niet aandurven’

Prachtig geschreven en helemaal mee eens. Toch betekent dit artikel een interessante wending in zijn gedachtegoed sinds hij samen met Avishai Marghalit het boek Occidentalism. The west in the eyes of its enemies schreef. In dat boek definiëren de schrijvers een bepaalde stroming binnen het denken die zij occidentalisme noemden. Occidentalisme zou je kunnen omschrijven als een karikatuur van de Westerse moderniteit. Het is de idee dat de westerse, moderne manier van leven, met zijn kapitalisme, zijn grote industriële steden, zijn seksuele losbandigheid, zijn materialisme, oppervlakkigheid en decadentie, in essentie verwerpelijk is. Het is de ideologie van de Duitse romantici, van de Japanse nationalisten, de nationaal-socialisten en de moderne fundamentalistische jihadisten dat dit beeld van de occident, die ze gelijk stellen met de gehele westerse wereld, vernietigd moet worden.

Een spannende analyse van hoe ideeën een wereldbeeld kunnen perverteren. Buruma en Margalit leggen haarfijn een vinger op het gevaar van het hebben van een gesloten wereldbeeld, op de wijze waarop occidentalistische vooroordelen zo ontmenselijkend kunnen werken, dat men in staat is tot de meest gruwelijke vormen van geweld.

Ondanks de redelijkheid van dit boek heeft me een aantal dingen toch nooit helemaal lekker gezeten. (meer…)

Read Full Post »