Feeds:
Berichten
Reacties

Een ander links

Het logo en de zaal van de PvdA-manifestatie Een ander NL op 16 januari 2011 in Amsterdam kleurden rood en groen. Job Cohen noemde het milieu in z’n speech echter niet één keer. Gastspreker Jolande Sap van GroenLinks deed dat wel. Ook ging een van de inspirerende panels over duurzaamheid. Drie gedreven en deskundige groene ondernemers en een actievoerder logenstraften weer eens de oude, eendimensionale links/rechts tegenstellingen. Prominent gastspreker Emile Roemer wist die tussen kapitaal en arbeid overigens weer tot leven te wekken. Zowel met zijn vocabulaire (‘het volk dienen’, ‘schouder aan schouder’) als door, letterlijk, de mouwen op te stropen. Met dat laatste veranderde hij symbolisch van een white collar in een blue collar. Als brug tussen de vele ouderen en jongeren op de manifestatie werkte dat uitstekend. Want als progressief Nederland, dat andere links, één opdracht heeft, is dat wel het overbruggen van de vele, al dan niet vermeende tegenstellingen en tweedelingen. Die tussen oud en jong, tussen lager en hoger opgeleide mensen, autochtoon en allochtoon, mensen met een baan en uitkeringsgerechtigden, mensen met en zonder angst voor de toekomst, gezonde en zieke mensen, gelovigen en niet-gelovigen, etc.

Op sociale punten konden de linkse sprekers, alle drie nieuwkomers als partijleiders, elkaar goed vinden. Cohen, Roemer en Sap willen mensen aan de onderkant niet eenzijdig op laten draaien voor de kosten van de banken-, financiële en economische crisis. Ze willen extra investeren in onderwijs in plaats van bezuinigen. Om kinderen zoals Cohen’s denkbeeldige ‘Jordy’ (hebben Henk en Ingrid een kleine?) z’n talenten te laten ontplooien.

De drie politiek leiders spraken ieder vanuit hun eigen partij- en verkiezingsprogramma’s. Echt sprankelend was het allemaal niet, maar ze stónden er wel samen, op dat podium. PvdA, SP en GrLi hadden echter best een stap in samenwerking verder kunnen zetten. Waarom geen gezamenlijke, progressieve mini-agenda, met, zeg, ‘investeren in onderwijs’ en ‘geen nieuwe kernenergiecentrale’ en ‘verdeel de kosten van de verschillende crises eerlijk’? Dan kan ‘de maatschappelijke progressieve meerderheid’ waar Cohen over sprak, zich ergens aan verbinden. Nu moeten mensen zich vastklampen aan de (nogal christelijk beladen, Obama-like) ‘hoop’ die de drie zien de in de samenleving. Het andere links moet nog warm draaien, maar als de lente komt…

Advertenties

Desondanks het volk aanspreken

“Mulisch was een grote intellectueel die met zijn boeken desondanks het hart wist te raken van een groot lezerspubliek”. Dat Rutte zo reageerde op de dood van Mulisch, vonden veel ‘intellectuelen’ schokkend. In de NRC, de Volkskrant buitelden columnisten over elkaar heen. Rutte is anti-intellectueel. Rutte lijkt het feit dat Mulisch het hart weet te raken van het volk, synoniem te stellen met kwaliteit. Niet de prestaties van Mulisch, maar de waardering daarvoor staat centraal. Het beetje vertrouwen dat Rutte nog had bij de elite, doordat hij concertpianist wilde worden en geschiedenis studeerde, vervloog.

Maar zou Rutte dat wel denken? Of bestaat er wel degelijk  een tegenstelling tussen ‘intellectueel’ en ‘het hart raken’? Een problematische tegenstelling? Ik denk dat dat laatste het geval is. Want laten we eerlijk zijn – het blijkt dat mensen geen boodschap hebben aan mensen die, vanuit een beroep op hun intellect, een wereldbeeld voorschotelen aan de rest van het volk. En dat dat ‘volk’ steeds minder in dat wereldbeeld geinteresseerd is. Maar in plaats van dat de intellectuelen zich hier iets van aantrekken, gaan ze door op de ingeslagen weg. Ze lijken trots te zijn als ze iets ingewikkelds zeggen. Bij kritiek die ze niet kunnen pareren, leggen ze hun mening nog een keer uit. Ze hebben medelijden met ‘het volk’ dat door hun beperkte intellect vastzit aan een ‘foute’ visie of achter een slecht politicus aanloopt. En wanneer ze de meerderheid niet overtuigen, diskwalificeren ze die meerderheid. Democratisch? Misschien niet echt, hè?

Juist het feit dat ‘intellectuelen’ er onvoldoende in slagen hun boodschap op een goede wijze te vertalen, zorgt voor vervreemding. En dat terwijl de intellectuelen juist de slimme mensen zeggen te zijn – juist degene met de bagage om hun boodschap aan hun publiek aan te passen. Misschien is dat wat Rutte bedoelt.

Laten we proberen om de uitspraak van Rutte al – opbouwende- kritiek te zien. Intellectueel zijn is één ding, maar vanuit het intellectueel zijn het hart van een groot lezerspubliek raken- dat is iets heel anders. Iets bijzonders. Iets dat intellectuelen moeten nastreven. Waar nog een wereld te winnen is. Hoe een mening of opvatting politiek gemaakt kan worden. Waar Mulisch een voorbeeld is.

Nederland krijgt een Huis voor democratie en rechtsstaat, in Den Haag. Het Huis, voor kennisoverdracht en debat over het functioneren van de democratie en de rechtstaat, komt vlakbij het echte huis voor de democratie, de Tweede en Eerste Kamer en wordt in 2013 opgeleverd. Op 15 september, Internationale Dag voor de Democratie, werd alvast een voorproefje gegeven van wat de bedoeling is. Onder leiding van multimedia journalist Prem Radhakishun vond een debat plaats over de vraag ‘Een minderheidskabinet, een zegen voor de democratie?’, of liever gezegd, een ‘debat’. Prem stelde de vragen, gasten als Jan Terlouw, Kars Veling, Mei Li Vos en Frits Huffnagel mochten (kort) reageren. De zaal, een theater, was half gevuld met Haagse scholieren. De andere helft van het publiek bestond uit (grijze) leden uit de Eerste en Tweede Kamer, waaronder voorzitter Gerdi Verbeet en PVV’er Hero Brinkman, en oud-prominenten als Wim Deetman. Prem overhoorde de scholieren over democratie en rechtstaat. De (voormalige) politici, in ander verband al snel mastodonten genoemd, duwde hij af en toe onverwacht een microfoon onder de neus.

Een debat werd het niet, eerder een show. Lees verder »

Opnieuw beginnen

We weten allemaal hoe moeilijk het is voor mensen of organisaties is om van slechte gewoontes af te komen. Vrijwel al het werk dat in de sociale sector wordt verricht draait direct of indirect om de vraag hoe we onszelf en anderen kunnen afhelpen van slechte gewoontes en tunnelvisie of groepsdenken kunnen voorkomen.

Dat geldt voor ambtelijke organisaties, maar het geldt ook voor het leven zelf. Dag in dag uit lezen we over ouders die zichzelf of hun kinderen verwaarlozen, over jongeren die op school hun draai niet kunnen vinden, over jeugdbendes die buurten onveilig maken, over hulp die averechts werkt. Telkens blijken mensen vast te zitten in routines en praktijken die niet goed werken. Lees verder »

Dood van een blije vleeseter

Vorige week was ik nog een blije vleeseter. Moeiteloos milieubewust. Alles brandt, draait en zingt op groene stroom, want dat is toch even duur als grijze electriteit. Nieuwe Volvo gekocht, want die rijdt één op veertien en niet een op twaalf. Met de trein – ook goed, vooral als het sneller is. Best veel, wat ik allemaal voor het milieu doe. Dus ‘mijnheer de kiloknaller, doet u mij maar een voordeelpak gehakt.’ Je kunt niet alles goed doen.

Maar met dank aan Jonathan Safran Foer is aan dat mooie, makkelijke, principiële bestaan een abrupt einde gekomen. Sinds ik ‘Dieren eten’ las, mijd ik met een lichte mengeling van misselijkheid en afschuw de vleesafdeling in de supermarkt. Weten de verkopers wel wat voor leven de dieren leiden die daar in plakjes staan uitgestald? Lees verder »


De IJslandse premier Grimsson begint, een paar dagen na zijn weigering de wet over de terugbetaling van de Icesaveschulden te tekenen, de ontstane ophef wat te sussen. Er ligt immers al een wet, waarin de terugbetaling geregeld wordt. Alleen, die maakte de terugbetaling afhankelijk van IJslands economische groei, en die bevatte ook een einddatum. Als IJslands economie dus niet voldoende zou groeien, bestond de kans dat de Britten en Nederlanders hun voorgeschoten geld niet helemaal terug zouden krijgen.

Het verzet van de IJslanders heeft ook in Nederland sympathie opgeroepen. Grappig is de beeldvorming in die discussie: die árme IJslanders kunnen er toch ook niks aan doen? Zo’n klein zielig landje, 320.000 inwoners, als een David in de strijd tegen brute Goliaths Groot-Brittanië en Nederland. In een paar dagen tijd zie je in de krantenkolommen de opinie in Nederland kantelen. Lees verder »

De verheffende kracht van Deurne

Als je nooit naar Deurne gaat, moet je dan weten waar het ligt?

De Syrische vrachtwagenchauffeur die opweg naar Spaans Gibraltar in het 1600 kilometer verderop gelegen Engelse Gibraltar belandde had inderdaad beter wat basale topografische kennis kunnen hebben, dan op aanraden van zijn TomTom de verkeerde windrichting op te rijden.

Maar is een kind dat het leven doorbrengt in de stegen van tuindorpen, onder de grillige schaduwen van schotelantennes, met een leerplicht die eindigt in het schooljaar waarin het zestien wordt, geholpen met de kennis dat Deurne zich bevindt onder de rook van Eindhoven en niet tussen de Hunebedden? Met de wetenschap dat er überhaupt Hunebedden bestaan? Lees verder »