De eerste discussies zijn gaande binnen de PvdA. Ze klinken somber. Maar ook het eerste ‘downplayen’ is begonnen. Wouter Bos wees vanmorgen op het verlies van de Sociaal-Democraten Europa-breed als verklaring voor het slechte resultaat van de PvdA. Hij zal vanmorgen de enige Sociaal-Democraatzijn geweest, die opgelucht was dat de PES overal in Europa verloor. Als het aan Wouter Bos ligt, vrees ik, wordt dit verlies doodgezwegen. stiekem hoopt hij dat als hij zijn kop maar in het zand steekt, hij over anderhalf jaar niet hoeft af te treden met de slechtste verkiezingsresultaten ooit.
Pronk, voorzitter van de programmacommissie, wijt het verlies van de PvdA onder meer aan gebrek aan leiderschap en duidelijkheid. Zo wijst hij er op dat Bos onzichtbaar was tijdens de Eurocampagne. De boodschap werd onvoldoende duidelijk uitgedragen, vindt Pronk: het PvdA-programma vertoonde grote gelijkenis met dat van GroenLinks en D66. Toch wonnen die partijen wel. En de PvdA wás gewaarschuwd. Tien dagen vóór de verkiezingen schreef de Trouw al dat de partij werd ‘leeggegeten’ door GroenLinks en D66. De krant heeft gelijk gekregen. Je vraagt je af: waar was de regie binnen de PvdA?
Zowel stevig pro-Europees als anti-Europees heeft gewonnen. De middenpartijen, CDA, VVD en PvdA die hebben proberen te ‘duiken’ zijn afgestraft, de PvdA het meest. Als je kijkt naar de uitslagen, dan zou je kunnen zeggen dat de kiezer weer duidelijke politiek wil.
Wouter Bos (foto Maartje Geels)
Een tweede, dieperliggend probleem is dat de PvdA als partij niet geloofwaardig meer is. Nadat de partij was afgestraft door de LPF, dééd Wouter Bos wel alsof hij begreep waar het om ging. Maar hij heeft verzuimd de partij echt te hervormen. Het is nog steeds dezelfde PvdA: het ontbreekt de partij nog steeds aan heldere visie. Er is nog steeds de neiging om recht te praten wat krom is. Dat zie je niet alleen aan het downplayen van de verkiezingsuitslag nu, je zag het bijvoorbeeld Ploumen doen toen Ella Vogelaar niet erg netjes gedumpt werd. Dat soort dingen blijven hangen. De mooie PvdA is rot van binnen. En uiteindelijk is PvdA toch een uitzendbureau voor politieke baantjes gebleven. Tichelaar die Commissaris der Koningin wordt, Aboutaleb die wordt geparachuteerd in Rotterdam. Dat is fnuikend. Read the signs: je kunt je dat als politieke partij niet meer permitteren – kijk maar hoe het Labour in Engeland nu wordt afgestraft. Doet het CDA dat dan niet, baantjes regelen, spelletjes spelen? Zeker wel, maar veel onzichtbaarder. De PvdA heeft van oudsher altijd de neiging om er wat met de spierballen bij te rollen. Dat machismo breekt de partij ook op.
Waarom zou ik me hier als GroenLinkser druk over maken? Omdat het de hele politiek aantast, niet alleen de PvdA. En omdat we de PvdA nodig hebben – niet alleen in het kabinet. We hebben een sterke sociaal-democratische partij nodig om te binden, dwars door de sociale lagen heen. Dat hebben we met name nodig nu Geert Wilders de verongelijkheid en de haat alleen maar aanwakkert. Die eenmaal opgewekte woede is moeilijk te stoppen.
Vandaag zette Jos de Beus zette in de Volkskrant zijn gedroomde strategie ten opzichte van de PVV uiteen. Het komt in feite neer op een tweesporenstrategie. Enerzijds moet je he contact met de kwijtgeraakte kiezers herstellen. Dat geldt vooral voor de PvdA. De mensen in de wijken, de onderwijzers en leraren, de verpleegkundigen, de mensen die bang zijn en niet naar buiten durven, de mensen die voor hun baan vrezen of hem al kwijt zijn – zij hebben al lang niet meer het gevoel dat de PvdA naar hun luistert, laat staan dat ze voor hen opkomt. De enigen binnen de PvdA die op dit punt echt een geloofwaardig profiel hebben zijn Ahmed-’stel regels en houd je eraan’-Aboutaleb en Hans -’wees sociaal maar rechtvaardig, straf uitkeringsfraude hard af’-Spekman.
Tegelijkertijd moet je Wilders steeds scherp weerspreken waar hij de fout in gaat. Ook al suggereren de media het wel, Wilders is niet ‘DE’ stem van ‘HET’ volk. Het volk bestaat uit veel meer mensen dan de Wilders-aanhangers, zo schreef Femke Halsema gister en die mogen ook wel eens het woord. Kijk, en Wilders op de vingers tikken, dáár zijn wij als D66 en GL wel weer scherp in – de PvdA hebben we daar weer veel minder in gezien. Beide strategieën moet je tegelijkertijd hanteren – een tweesporenbeleid dus.
De Derde Weg liep al jaren geleden dood. Het wordt weer tijd voor visie bij de PvdA, voor warmte en strengheid, voor het zich bekommeren om zwakkeren maar ook het ideaal van de zelfverheffing en emancipatie. Duidelijke politiek. Dat is wat moet gebeuren. En die discussie bij de PvdA in Amsterdam is daar een mooie begin van.
In een gedreven mood getypt:
Hoe met het verder met de PvdA? De dokter buigt zich over het bed en schrijft na een kort consult voor drie kwalen een remedie. Een paardenmiddel tegen het neoliberalisme, een zalf voor de technocratie en een peppil tegen het populisme.
1. Paardenmiddel tegen het neoliberalisme
De laatste decennia is het vertoog van globalisering (‘go with the global flow’), aanpassing en flexibilisering dominant geweest. De PvdA heeft daar door toedoen van de Derde Weg en Paars een tik van meegekregen. Een meer en meer ‘footloose’ elite, soepel surfend op de globaliseringsgolven, komt tegen een honkvaste bevolking te staan die zich tegen de globaliseringvloedgolven achter de dijken dreigt te verschansen. Die werelden moeten niet uit elkaar worden getrokken. Ze moeten met elkaar in verbinding blijven staan. Dat is de opgave waar de PvdA voor staat.
Daarvoor kan het teruggrijpen op haar eigen wortels. Emancipatie, in de zin van is het streven naar gelijkgerechtigdheid, zelfstandigheid, eerlijkere maatschappelijke verhoudingen, is haar oorsprong. Het gaat om de eigen ‘lotsbestemming’. Een groot deel van de bevolking heeft het idee dat het daar geen grip meer op heeft. Dat herstel van vertrouwen is noodzakelijk. Een groot deel van de bevolking moet er voetstoot van uit kunnen gaan dat werk, gezin, school in goede handen is, en op steun kan rekenen, van de PvdA.
Het is heel opmerkelijk dat Noami Klein in haar boek de shockdoctrine niet de Marx is geworden waar wellicht velen op hadden gehoopt, maar eerdere een bekenende sociaaldemocraat. Volgens haar moesten we juist aanknopen bij de antiutopische, hervormers van links.
Dat vraagt om een PvdA die solidair en solide is. Solidair in de zin dat het streeft naar een zo breed mogelijk midden. Geen exorbitante inkomensverschillen. De samenleving als een ui-model en niet als een zandloper zoals de samenleving in de VS en GB naar neigt.
Solide betekent ook het einde aan de ‘dubbele moraal’, ‘wat gij niet wil dat u geschiedt doe dat ook een ander niet’. Praktisch voorbeeld: Wim Kok die eerste sputtert tegen de exibisionistische zelfverrijking en vervolgens als commissaris met een aantal van die exorbitante bonussen instemt….
Lees verder bij René Cuperus, Paul Scheffer of Henk Jan Schoo
2. Een zalf voor de technocratie, oftewel “it is politics stupid”
De PvdA is een bestuurderpartij. Daar is niets mis mee. Vuile handen maken is inherent aan de politiek, compromissen ook, anders bereik je niets. Maar goed besturen is geen doel op zichzelf en ook geen managementvaardigheid. Dat is wel eens vergeten.
Uiteindelijk gaat het om “res publica” het publieke belang. In de politiek weerspiegelt de samenleving zichzelf. En dat is verscheiden en versnippert. En leidt tot debat. “Het Volk” zoals de populisten veronderstellen is geen eenheid. Maar uiteindelijk komt via politiek representatie en politiek lichamen wel een bepaalde eenheid tot stand.
Maar wat hebben we gedaan? We hebben, ook sociaaldemocraten, het publieke domein steeds kleiner gemaakt. In de jaren negentig zijn, mede door toedoen van Paars er zelfstandige bestuursorganen tussengekomen. Sweder van Wijnbergen (vooraanstaande PvdA econoom) wou zelfs het Openbaar Ministerie privatiseren. Dat moet worden gekeerd, het publieke belang en domein moet weer vooraan komen te staan!
Lees verder bij Frank Ankersmit
3. Een peppil tegen het populisme
Net als Jos de Beus ben ik van mening dat vooral het gesprek moet worden aangegaan met de kiezers die afgehaakt zijn. Maar goed dat zal zich vooral ook in bestuurlijke daden vertalen. In die positie is de PvdA nog steeds….
Maar het is ook zaak Wilders c.s. te ontmaskeren. Hoe ziet de wereld volgens Wilders er uit? En wil zijn kiezer dat, uiteindelijk? Je maakt mij niet wijs dat een flat tax, afschaffen van het minimum loon, afschaffen van het minimumloon in het voordeel zijn van de gemiddelde kiezer die in Charlois of Pekela op de PVV heeft gestemd. Toch zijn het stuk voor stuk punten uit de PVV ‘beginselen’. Dat lijkt me prijsschieten….maar daarvoor moeten we de komende tijd wel de nodige pep inzetten.
Of die middelen allemaal aanslaan? Dat is koffiedik kijken. Een ding weet de patiënt zeker de komende tijd zullen zich nog zeer veel wonderdokters over boeven uw bed opduiken. Vuistdikke dossiers zijn er over u geschreven, kaasstolpen, spagaten….van alles schort er aan. Dus had u niet al een depressie dan krijgt u er wel één. Wellicht een schrale troost. D66 is bijna uit z’n as herrezen en de christendemocratie is ondanks decennia lange sombere voorspellingen patenter dan ooit. Geen pleidooi om achterover te leunen. Maar vooral lees één: vergeet vooral niet te leven!
Quo vadis PvdA ?
Het wordt tijd dat de Europesesociaal democratie zich gaat bezinnen over een nieuw élan, een élan gericht op de volgende generatie, gericht op Europa, de wereld en de grote mondiale probleemgebieden. Door de sterk verbeterde communicatie mogelijkheden is de blik op de wereld voor de kiezer aanzienlijk verruimd en dat bepaald mede zijn uiteindelijke keuze. In de Vietnam oorlog werd al duidelijk dat de nationale burger zich gaat bemoeien met mondiale vraagstukken en sedertdien is de internationale betrokkenheid van de burger alleen maar groter geworden. Nationale problemen worden af en toe al overschaduwd door natuurrampen elders in de wereld ( de Aziatische tsunami ) oorlogen ( Afrika, Afghanistan ) , economische wantoestanden ( Zimbabwe) en de nationale burger is in rap tempo bezig wereldburger te worden. Indien een bezinning over de positie van de PvdA niet in een zeer breed verband wordt geplaatst , met name in het verband van de Europese sociaaldemocratie en haar positie in de wereld maar berperkt blijft tot het enge korte visie wereldje in Nederland zal links Nederland tevreden moeten zijn met de rol van politieke underdog *1.
Bij die herorientatie zal een studie *2moeten worden gemaakt van wat het verleden ons voor de toekomst te leren heeft en hoe het profiel van de moderne , niet meer partijgebonden en assertieve kiezer er uit ziet. En die moderne kiezers vormen een totaal ander electoraat dan uit de tijden van Drees en later de Nieuw Linksers.
* 1 De positie van de SP is een bijzondere. De SP is een créatie van Jan Marijnissen en zijn opmerkelijke prestatie is niet te evenaren. Vertaald naar het aantal Tweede Kamerzetels zou de afgelopen verkiezing geleid hebben tot 11 zetels, ooit bracht de SP het tot 30 zetels in de peilingen. Marijnissen kan nu met opgeheven hoofd de politieke arena verlaten, wat hij nu achterlaat is een fusieobject.
*2 Alle klassieke normen en waarden, alle gevestigde orden en instellingen, alle vaste overtuigingen en heersende opvattingen op letterlijk alle gebied begonnen na WOII op hun grondsvesten te schudden. Enkele kernpunten ( niet in volgorde van belangrijkheid ) :
1. Stichting van de staat Israël.
2. Einde van de tweeduizend jarige Europese oorlogen
3. Massale ontkerkelijking in Europa.
4. Opkomst van de elektronica en computer
5. Het socialistische experiment 1917 – 1989
6. Stichting van de Europese Economische Gemeenschap Mrt. 1957
7. Emancipatie van de vrouw
8. Klimaatomslag
9. Het verschijnsel opkomende markten.
10. Dekolonisatie
11. Ontwikkeling van de genetica. DNA, stamcel, genoom.
12. Ruimtevaart.
13. Mondialisatie. Volkenbond, Helsinki.
14. Het allochtone fenomeen.
boeven in de laatste aliena is typefout
haha, mooi stukje Léon, ondanks de typefout op het einde
Prijs jullie gelukkig met de moderne socialistische partij die jullie in Nederland hebben. In Wallonië, het franstalig gedeelte van België, is er enkel de PS, een partij van corruptie, zedenfeiten en ranzigheden die de afgelopen jaren geen enkele kleine man op een eerbare manier hebben vooruit geholpen…
“toen Ella Vogelaar niet erg netjes gedumpt werd.”
Zeg dat wel…
“Waarom zou ik me hier als GroenLinkser druk over maken? Omdat het de hele politiek aantast, niet alleen de PvdA. En omdat we de PvdA nodig hebben – niet alleen in het kabinet. We hebben een sterke sociaal-democratische partij nodig om te binden, dwars door de sociale lagen heen.”
Daarom ben ik ook lid ( geweest) van de PvdA.
En verder ben ik, net als Dick Pels, een voorstander van een brede linkse samenwerking.. tegen Wilders en voor een betere toekomst…
Plasterk heeft het door (zoals wel vaker…)
De PvdA heeft verloren bij de verkiezingen voor het EP. Opmerkelijk is tot nog toe vooral het navelstaren bij de analyse. Heel beperkend kijkt men naar het eigen functioneren van de PvdA. Plasterk dacht dat er te veel hoogopgeleiden tot het kader van de PvdA behoren. Wat wil je dan? Dat het kader van de PvdA bestaat uit een groep die ongekwalificeerd van school kwam? Bovendien heeft de SP ook verloren ten opzichte van de laatste TK-verkiezingen, terwijl daar relatief veel minder hoogopgeleiden rondlopen.
Wouter Bos gebruikt zijn verstand nog enigzins. Hij wees op het verlies van socialisten in veel Europese landen. Hij merkte op: “maar de grote lijn is dat mensen zich kennelijk onzeker voelen door zaken als globalisering.” Dat is echter een voorlopige en nogal gratuite opmerking. Daar verklaar je nog niks mee.
Het mooie van de Europese verkiezingen is dat ze Europabreed plaatsvinden. Wat ik bedoel met die dooddoener is dat het een uitstekende gelegenheid is om Europese trends te ontdekken. Als de sociaal-democraten verliezen, kan dat niet te wijten zijn aan de bijzonderheden van een lidstaat. Het doet er niet toe of ze in de regering zitten of oppositie voeren. Het merendeel verliest. Dan is het een eigenlijk maar een futiel stapje om een landelijke werkgroep in te stellen voor een onderzoek naar de verkiezingsnederlaag. Dan zou het een grotere en betere stap zijn om zo’n onderzoek PES-groot op te zetten.
In een post na de Nederlandse uitslag had ik ‘meesisme’ (naar Heleen Mees) gepostuleerd als oorzaak. Dat wil zeggen dat er figuren rondlopen in de top van de PvdA die niet het flauwste benul hebben van de levensomstandigheden van de onderkant van de samenleving. Dat zou zeker een factor kunnen zijn die ook optreedt in andere landen. Maar die verklaring is te beperkt. Denk daarbij aan de resultaten van de SP. Er moet meer aan de hand zijn.
In een volgende post na de uitslagen van de andere landen had ik een verklaring gegeven die meer overeenstemt met Bos’ wijzen op de globalisering. De huidige sociaal-democratie is ongeschikt om een wenkend perspectief te schetsen ten aanzien van globalisering en in eerste instantie ten aanzien van Europeanisering. Ze verkeert in een spagaat. Of ze gaat de kant van de SP op, sterk nationalistisch, of ze wordt sociaal-liberaal, erkent de grote inkomensverschillen, waarbij de markt voor verkleining ervan moet zorgen.
Ik ben benieuwd of er een PES-onderzoek komt. Komt dat er niet (waarschijnlijk), dan wordt het interessant de verschillende lidstatelijke onderzoeken met elkaar te vergelijken. Maar misschien ben ik pessimistisch, verheft de sociaal-democratie zichzelf en komt zo’n onderzoek er wel. In beide gevallen is dan de vraag of de sociaal-democratie in staat is zichzelf te vernieuwen en voor de minder geprivilegieerden goede vooruitzichten in een globaliserende wereld te tonen. Kan het teruggrijpen op de eigen wortels, op emancipatie, zoals Leon stelde?
Vanmiddag plofte Socialisme & Democratie, het blad van de PvdA denktank Wiardi Beckmanstichting, op de mat, met als actueel thema: blijft de PvdA een brede volkspartij?
Met daarin een artikel van Waterlander Dick Pels met als titel “Splits de PvdA!”. Dit komt overeen ik een paar dagen geleden stelde:”Ik weet dat bij Waterland mensen zijn waarbij de handen jeuken om deze splitsing tot stand te brengen (Dick?;-) . Maar voor mij is het een dystopie, omdat het in de tegenstellingen in de samenleving aanscherpt. De moderniseringsverliezers worden niet meer ‘aangehaakt’ , de ” hipo’s” niet meer geconfronteerd met opvattingen uit de lagere sociale lagen. Of misschien juist wel : maar dan in de harde, afgeronde. vorm. Tot u spreekt scherpschutter Wilders! Getalsmatig delven de hoger opgeleiden (1/3 verus 2/3) sowieso het onderspit. Tel uit je winst, Martined!”
Ik kan me dan ook volop vinden in het ‘tegenstuk’ van Thomas von der Dunk, die stelt “Hou vol, die spagaat”. Zijn kernargument richting Dick is: “De grootse fout die wetenschappers kunnen maken is denken dat de meeste mensen op hen lijken. Soort zoekt soort, maar juist dat is de reden dat intellectuelen regelmatige bepaalde wensen en tendensen bij de rest van de bevolking onderschatten” .
Von der Dunk stelt eveneens dat een splitsing van de PvdA in een D66 plus en een SP plus, bepaald geen meerwaarde heeft. Wat heeft links er bij te winnen? Volgens hem levert het initiatief van Pels hoogstens een partij op voor de linkse fine fleur, met beperkte aantrekkingskracht op brede groepen in de samenleving, Pels’ partij zal volgens hem een klein maar fijn bestaan leiden…..
Ook schrijft hij dat met dergelijk scheidslijnen het draagvlak voor de democratie achteruit zou gaan. De diploma democratie wordt versterkt, vooral de lager opgeleiden zullen zich afkeren. De denk- en leefwerelden worden niet meer met elkaar geconfronteerd.
Volgens Von der Dunk zou een een dergelijk kleine links-liberale partij hoogstens als bijwagen dienen voor een dan nog oppermachtiger CDA.
Ook gevoelsmatig kan hij evenmin een keuze maken tussen een SP+ en D66/GL +.
Ik vind zijn argumenten overtuigend. Maar ik ben vooral nieuwsgierig naar het repliek van Dick hierop! Ben je bereid hier de handschoen op te pakken Dick?
zie ook de gecorrigeerde versie van mijn analyse:
http://www.pvdagroningen.nl/artikel/2871.htm
Alle Menschen werden Brüder.
In het socialistische kamp wordt het nodige gespeculeerd over de oorzaak van de nederlaag van de PvdA bij de Europese verkiezingen. Volgens Jan Pronk ligt die bij het leiderschap van Wouter Bos en Ronald Plaskerk zoekt het in het elitaire karakter van de partij. Volgens mij is de boosdoener het doorgeslagen individualisme, dat de partijpolitieke scheidslijnen overstijgt en daardoor alle partijen parten speelt. Om te voorkomen dat onze samenleving verwordt tot een ondemocratische ‘ikke-ikke-ikke en de rest kan stikke maatschappij’, is het dan ook geboden dat alle partijen de handen ineen slaan. Ter realisering daarvan zal allereerst ons partijpolitiek bestel openlijk ter discussie gesteld dienen te worden, middels een Brede Maatschappelijke Discussie (MBD).
Wat het terugwinnen van het vertrouwen betreft, komt het mij voor dat het initiatief voor die BMD de PvdA op het lijf is geschreven. Hoe desastreus de uitwerking daarvan ook zal uitpakken voor de partij en haar bonzen, de revival van het ideële socialistische gedachtegoed en het daarmee gepaard gaande vertrouwen in een toekomst waarin (indachtig het Europese volkslied) ‘alle Menschen Brüder werden’, zal gelukkig voor de nodige compensatie zorgen.
Wie de discussie over de PvdA al dan niet een brede volkspartij, Pels versus Von der Dunk, na wil lezen kan terecht op deze link:
http://www.wbs.nl/renderer.do/menuId/21915/clearState/true/sf/21915/returnPage/21915/itemId/594624/realItemId/594624/pageId/21965/instanceId/22000/
Hoogmoed komt voor de val.
Met Ella Vogelaar ben ik het eens dat de politieke partijen tot op heden geen effectieve strategie gevonden hebben om Wilders de wind uit de zeilen te nemen (NRC Handelsblad 19 juni). Dat zal onze partijpolitici ook nooit lukken, omdat hier sprake is van een typisch geval van hybris. De vermetele overmoed van een mens, die, in eigenwaan verstrikt en verblind, zich door niets of niemand een halt wenst te laten toeroepen (met dank aan Wikipedia). Vandaar dat Wilders zich gedraagt alsof hij onaantastbaar is, omdat hij (gelijk Volkert van der G.) heilig overtuigd is van zijn eigen gelijk en de dienst die hij de samenleving bewijst. Met hem in discussie gaan heeft dan ook geen enkele zin. Verspilde tijd energie. Desondanks is zijn val een kwestie van tijd, ervan uitgaande dat het gezonde verstand uiteindelijk aan het langst eind zal trekken, dus de samenleving in haar totaliteit nooit tot een staat van collectieve verdwazing zal vervallen. Het volk in overgrote meerderheid is nu eenmaal wel goed maar niet gek. En draagt daarnaast het hart op de juiste plaats. Vandaar dat het altijd gelijk heeft en Wilders op zeker moment in de kou zal laten staan. De tijd zal het leren.
@Leon:
wat me stoort in de reactie van Thomas vd Dunk is
1. een restje grootheidswaan (‘koddig wanneer iemand van een kleine partij een grote partij wil splitsen’), terwijl de PvdA in rap tempo bezig is een (even) kleine partij te worden.
2 het electorale motief: vd Dunk zegt herhaaldelijk het inhoudelijk met me eens te zijn, maar wil zijn eigen overtuiging graag opzij zetten om ‘bij het volk te blijven’. Hij zegt: ‘mijn wereldbeeld is niet dat van de meerderheid, zal en kan dat ook nooit worden’. Dat is gewoon fatalisme. Moet je daarom capituleren voor de meerderheidsopinie, zoals Cuperus en Bos doen? Ik zie er eerder een aansporing in om de meerderheid een klein beetje op te voeden. Het verheffingsideaal houdt niet in dat je de opinies van de merderheid tot politieke waarheid verheft.
3 VdDunk leest mijn stuk niet goed, want hij ziet niet dat ik een andere strategie aanbeveel om de teleurgestelde Fortuyn/Wilders-stemmers terug te halen. Namelijk om een linkser programma te ontwikkelen, maar tegelijkertijd het nieuwe nationalisme te bestrijden. Doe je het laatste niet, dan drijf je af naar de SP.
4 volgens mij geeft partijpolitieke samenwerking tussen GroenLinks, D66 en PvdA (het Timmermans-scenario) body aan een politiek programma dat ook veel lager opgeleiden kan en zou moeten interesseren. Ik pleit uitdrukkelijk niet voor een soort partij voor hoger opgeleiden. Wél pleit ik voor een zeflbewuste politieke elite die haar waarden en principes scherp formuleert en niet al te veel concessies doet aan het xenofobe nationalisme van Wilders. Er zijn andere en betere manieren om mensen houvast te bieden. erger nog: de PvdA pleegt verraad aan haar eigen emancipatiebeginselen als zij verder afglijdt langs dit gibberig pad.
Een gedeelde toekomst.
In het artikel ‘Het verheffingsideaal is actueler dan ooit’ (NRC Handelsblad 24 juni), merkt Wouter Bos op dat de missie van de sociaal-democratie inmiddels meer omvat dan ‘de boel bij elkaar houden’, namelijk ‘de boel bij elkaar brengen’. Aangezien we in een mondialiserende tijd leven, zal die missie in dat tijdskader getrokken moeten worden. Het daarvoor benodigde alomvattende (ver-)bindende perspectief bestaat gelukkig al sinds 1945, te weten: “De Universele Verklaring van de Rechten van de mens”. Het gemeenschappelijk door alle volkeren en alle naties te bereiken (vredes-)ideaal. Voor de verwerkelijking daarvan hebben we echter geen verdeeldheid oproepende partijpolitieke leiders nodig, maar een mondiaal leidend beginsel dat de partijpolitieke verdeeldheid overstijgt. Daarvoor leent zich bij uitstek de Gaia-hypothese, waarin de aarde wordt opgevat als een zelfstandig levend organisme, waar de mens niet boven staat, maar deel van is. Voor de instandhouding daarvan zijn wij, als mensheid, dan ook gezamenlijk verantwoordelijk. Niet alleen in ons eigen belang, maar met name in dat van onze eerste zorg, ons nageslacht.
Het waarmaken van die gemeenschappelijke verantwoordelijkheid voor ons gezamenlijk kroost is enkel mogelijk op basis van een duurzame mondiale orde waarin (a) geen partijpolitieke strijd meer wordt gevoerd om de (wereld-)macht en die (b) gestoeld is op het besef dat de wereldproblemen enkel door samenwerking kunnen worden opgelost. Dit impliceert simpelweg dat de huidige wereldorde van balance of power getransformeerd dient te worden tot een orde van co-operation. Geen onmogelijke opgave, omdat daarvoor de Verenigde Naties omgebouwd moeten worden van een organisatie van regeringen die primair het nationaal belang behartigen, tot een mondiaal beleidscentrum met bovennationale bevoegdheden. Een gezaghebbend wereldforum dat borg staat voor het slagen van de PvdA in haar klassieke opdracht; een gedeelde toekomst. Het verheffingsideaal dat Wouter Bos voor ogen staat, zal hij dan enkel in het vizier kunnen krijgen door de hervorming van de VN tot speerpunt van het kabinetsbeleid te maken. Hopelijk gaat dat zijn overredingskracht niet te boven.
@Dick, voor mij is de kern van jouw bijdrage terug te voeren op de zin: “Het verheffingsideaal houdt niet in dat je opinies van de meerderheid tot de politieke waarheid verheft”. Je stelt dan ook dat Von der Dunk (en de PvdA?) voor deze druk bezwijken en betitelt dat als ‘fatalistisch’.
Ik pleit voor een ‘realistische benadering’. Emancipatie, verheffing is en blijft een belangrijk uitgangspunt. Of in Kadtiaanse zin: ‘de zoektocht naar het onbekende’. En dat staat inderdaad los van mimicry, dus min of meer klakkeloos overnemen van meerderheidsopinies. Is in die zin ‘authentiek links’. Geen windhaantjes gedrag. Maar volgens mij heeft Von der Dunk een punt als hij stelt dat de grootste fout die je hierover kunt maken is dat je er niet automatisch van uit moet gaan dat het gros van de mensen deze interesse deelt en zal delen. Betekent dat automatisch een capituleren? Of in jouw woorden ‘fatalisme’? Het lijkt me van niet. Het cultuurideaal blijft het verdedigen en uitdragen waard. Het gaat er om mensen daartoe te verleiden, te prikkelen, ‘een vonkje overbrengen’. Niet minder maar vooral ook niet meer.
Want ik vind het namelijk ronduit storend als deze cultuursocialistische norm vervalt tot wat Henk Jan Schoo een ‘Bergrede moraal’ heeft genoemd; ‘waarin aan mensen gevraagd wordt om constant boven hun macht te leven en te werken.’ Een snobistisch disrespect ligt dan al snel op de loer. Ieder in z’n eigen waarde laten, lijkt me belangrijk. Het is dus een voortdurende balans zoeken. Daarenboven voor cultuursocialisten kan zelfspot- en ironie in ieder geval geen kwaad (was De Kadt overigens geen ster in
En wat betreft het nationale. Hierin laat ik me redelijk leiden door Frank Ankersmit door de nationale staat centraal te stellen zonder in vormen van stringent communitarisme te vervallen. En wel door juist de ‘gebrokenheid’, oftewel diversiteit en versnippering, als ‘basis’ voor politieke representatie te zien. Het is in het proces van politieke representatie waarin een min of meer samenhangend (nationaal) politiek vertoog tot stand komt. Dit lijkt me geen ‘nieuw nationalisme’, omdat dit in tegenstelling tot Ankersmit wél uitgaat van Het Volk (als eenheid, in jouw laatste Waterlog bijdrage onder woorden gebracht).
Het meest wezenlijke vind ik echter het volgende punt. Naar een paar jaar minder actief te zijn geweest, ben ik binnen de PvdA weer actiever geworden. In dit geval binnen een regionaal (in PvdA termen gewestelijk) bestuur in Groningen. Daarin zit ik met een ‘arbeiderist’ uit een dorp bij Delfzijl, een zojuist afgestudeerde jonge jurist die 10 jaar geleden uit Bosnië hier naar toe kwam, een leraar van de lagere school in Ter Apel en zo kan ik qua achtergrond nog wel even door gaan. Hier is een brede volkspartij dus (nog) een gegeven. Dat zal af en toe gaan knarsen en knetteren, maar juist dat is voor mij een van de reden om binnen die partij actief te zijn.
Als jouw zin doorgedreven wordt, dan zou ik volgend jaar met ongeveer de helft (tja welke helft ….;-) van deze club om tafel zitten en de rest delibereert ergens anders. Dat zou ik een enorme politieke bloedarmoede vinden. Ik ben namelijk tamelijk pessimistisch over het effect daarvan, ik denk namelijk dat niet je zo gemakkelijk een brede linkse partij weer opbouwt!
@Leon. Wat is verheffing? Kan dat ook betutteling worden? Een kind voed je op. Maar op een bepaald moment zal je moeten loslaten; continuering van de opvoeding wordt dan bemoeizucht.
Waar de PvdA vooral vanaf moet, is angst voor de kiezer. Parmantig ‘de wijken in gaan’, pathetische spierballentaal, wanhopig ‘aansluiting zoeken bij de achterban’ en proberen ‘heldere taal te spreken’, discussies over of Wouter Bos wel de aangewezen persoon is om ‘het verhaal te verkopen’, zelfkritisch genavelstaar over het elitaire gehalte van verheffingsidealen en eurofilie – het maakt allemaal de indruk van Bad Salesmen die met hun ogen smeken of je ze alsjeblieft van hun rotproduct wil verlossen.
Het hele probleem schuilt juist in de opvatting van sociaal-democratie als een ‘product’ dat je moet ‘verkopen’. Iedereen weet dat politici je problemen niet kunnen oplossen en geen beter mens van je kunnen maken – ze kunnen hoogstens geldstromen en toezicht regelen voor goed onderwijs, gezondheidszorg, publieke werken en een sociaal vangnet. En da’s allemaal best belangrijk. Maar om dat te verkopen als een ’sterk en sociaal verhaal’ is vragen om de reactie: I just don’t buy it.
De crisis in de sociaal-democratie – want het is niet alleen een probleem van de PvdA – is kort en goed een politieke ramp. Er is binnen het huidige bestel geen alternatief voor stabiele partijen met een brede achterban, intern debat, eigen beleidsonderzoek en -ondersteuning, raadsleden en straathoekwerkers. Maar als dat het product is dat je op de kiezersmarkt probeert te verkopen, komt dat neer op: geef ons een baantje.
Het debat over de juiste marketingstrategie moet dan ook zo gauw mogelijk OPHOUDEN. Wat ik wil horen van mijn volksvertegenwoordiger is wat voor samenleving zijn partij voor ogen staat. Niet wat hij vindt van rotjochies in Slotervaart. En ook de gewone man trapt er niet in, als de PvdA parmantig probeert ‘de taal van de gewone man’ te spreken.
Het artikel van Wouter Bos in NRC Handelsblad (24.6.09) toont opnieuw aan hoe dubbel en hoe electoraal hij denkt. De sociaal-democratie kan volgens hem niet zonder een elite die aan volksverheffing moet doen, dus leiding moet geven en een bepaalde moraal moet uitdragen; tegelijkertijd wil hij het ideaal van een brede volkspartij voor de PvdA behouden. Maar voor dat laatste geeft hij opportunistische steun aan de euroscepticus Cuperus vanwege de 40% van zijn achterban die er ook zo over denkt. Is dat de houding van een zelfbewuste elite? Is dat verheffen? Bos verlaagt zich eerder tot het niveau van de Wildersstemmers en geeft bovendien een moreel laakbare trap na aan zijn eigen mensen.
Leon en ik zijn het bijna met elkaar eens. Inderdaad: het gaat erom mensen tot die cultuuridealen (bijvoorbeeld een beetje meer kosmopolitisme) te verleiden, prikkelen, om ‘een vonkje over te brengen’. Bos schiet hierin schromelijk tekort. Natuurlijk moet aan mensen niet gevraagd worden constant boven hun macht te leven en te werken. Die balans, daar gaat het om, en mét Swierstra en Tonkens pleit ik voor zelfspot en zelfrelativering als onderdeel van dit beschavingsoffensief. Dat verzacht het onvermijdelijke paternalisme, maakt het tot wat Sunstein & Thaler ‘libertair paternalisme’ noemen.
Bos blijft hier driedubbel in gebreke: 1 door de nationaalpopulistische stroming in zijn partij te steunen 2 dit uit electorale motieven te doen, want hij meent het eigenlijk niet zelf 3 door niet luid en duidelijk de cultuursocialistische traditie van zijn partij te omarmen. Hij moet de PvdA leiden, dus die 40% te proberen te overtuigen van zijn gelijk, in plaats van ze opportunistisch te volgen. Ik heb wel eens mijn hoop op hem gevestigd, maar ik vrees dat Wouter Bos de verkeerde leider is voor de PvdA. Anders gezegd: de PvdA heeft geen leider maar een volger en dat zal haar gaan opbreken.
@Sjaak, verheffing, althans de lading die ik er aan geef, heeft in essentie met verbetering van het (eigen) levenspeil te maken, zowel materieel als immaterieel. Synoniem met emancipatie of verbetering van het eigen lot. Dit is voor mij een van de kernen van de sociaaldemocratie.
, maar ja moet hiervoor een nieuwe partij worden opgericht en/of een partij worden gesplitst, ik zie nut en noodzaak niet zo. In dat opzicht deel ik de visie van Wouter Bos die het belang van een brede volkspartij benadrukt. Overigens wordt er ook wel heel veel aan Bos opgehangen. Ok het is een boegbeeld, maar ik acht de PvdA nog altijd veelomvattender dan Wouter Bos alleen.
De vervolgvraag is een inhoudelijke invulling. Naar mijn indruk heeft dat te maken met wat de Fransen citoyen noemen en de Duitsers Bildungsburger. Dat betekent gecultiveerd, de burgerlijke cultuur in brede zin, met humanistische gematigdheid,
‘wapening van de gematigden’, zoals De Kadt dat heeft uitgedrukt. Dit in staccato.
En zeer zeker ligt betutteling op de loer, daar doel ik ook op in de derde alinea, met de Bergrede moraal etc.
@Dick inderdaad er zitten grote overeenkomsten in onze beider gedachtegangen (alhoewel ik stukken minder libertair ben, of ik overschat jouw libertaire gehalte, dat kan ook
@Leon, over verheffingsidealen en Bildungsbürgertum:
Je zegt terecht dat inhoudelijke invulling een vervolgvraag is – dat wil zeggen, cultuurpolitiek is niet waar je moet beginnen. ‘Erst kommt das Fressen, dann kommt die Moral’.
(Kijk naar de klucht om het nationaal historisch museum en de belachelijke ‘vensters’ en ‘canons’ om te zien hoe het niet moet: namaakgeschiedenis van overheidswege om het nationaal historisch besef te versterken. Als leermiddel contraproductief, quasiwetenschappelijke kitsch, en geen hond die naar dat rotmuseum gaat komen.)
Maar verheffing is ook niet alleen maar: mensen uitzicht bieden op sociale stijging. Fijn als je het van krantenjongen tot miljonair kunt schoppen, maar een sociaal-democratische partij moet zich ook het lot van de krantenjongen aantrekken. Zorgen dat mensen die niet, of niet snel genoeg, sociaal stijgen niet veroordeeld zijn tot afstompend werk of uitkeringtrekken. Of, zoals Dick het zegt, ‘zachter gaan werken’. Wanneer verheffing vooral stijging op de sociale ladder betekent, zoals bij onze liberale vrinden, is dat verheffing ten koste van anderen: onder aan de ladder moet alleen maar harder afstompend gewerkt worden om elkaar te verdringen.
En dan nóg zijn er weinig middelen voor de overheid om de ‘Bildung’ van haar burgers te bewerkstelligen. Het steunen van kunst en wetenschap – altijd de eenvoudigste manier om cultuurpolitiek te voeren – wordt alleen maar minder effectief naarmate het ‘trickle-down-effect’ afneemt. (Praktisch gezegd: mijn white trash buren hebben er weinig aan als ik profiteer van overheidssubsidies voor culturele instellingen.) Hoogstens kun je de lokale fanfare, buurtbarbecue of breakdancebattle ondersteunen – wat meer te maken heeft met ‘de boel bij elkaar houden’ dan met cultureel verheffen.
(In mijn prachtwijk wilde de PvdA een buurtbarbecue organiseren, en de VVD een filmfestival. Ik kom niet naar de buurtbarbecue. Mijn buren komen niet naar het filmfestival.)
De vraag is vooral: wie wil je gaan verheffen? De echte ‘onderklasse’ van mensen in uitzichtloze baantjes en eeuwige uitkeringen is relatief klein ten opzichte van de grote groep (ca. 60%) die geen HBO/WO heeft.
—-
Twee voetnoten:
1. Zoals de historicus Koselleck zegt: “Bildung ist eo ipso Selbstbildung.”
2. Voor meer kritische kanttekeningen over cultuurpolitiek en de rol die Europa kan spelen, zie het blog van Michael Wimmer, directeur van EDUCULT: http://educult.twoday.net/stories/5711565/
Ik ben geen intellectueel, heb geen sociologische, politologische of filosofische studie achter de rug, maar ik ben gewend zo af en toe mijn mening te geven. Vandaar deze bijdrage.
Europese verkiezingen.
Op donderdag 4 juni werden in Nederland de verkiezingen voor het Europese parlement gehouden. De verkiezingsavond werd besloten met een debat tussen de fractieleiders van de grote politieke partijen.
Hierbij valt dan in de eerste plaats op dat niet de lijstaanvoerders van het Europese parlement deze discussie voerden, maar de lokale fractieleiders met elkaar in discussie gingen waarbij iedereen duidelijk maakte dat het niet om Tweede Kamer verkiezingen ging. Het werd dan ook een heksenketel, met de PVV als grote winnaar (4 zetels) en de PvdA als grote verliezer (4 zetels verlies van de 7). Het CDA zat te glunderen met slechts 2 zetels verlies (5 over van de 7).
Toen Wilders echter gebruik ging maken van zijn positie, als tweede grote partij, door de regeringsfracties te vertellen dat ze hun biezen moesten pakken, liep het mis. Het waren immers Europese verkiezingen!
Het liep nog verder uit de hand toen Wilders vroeg of de aanwezige linkse partijen nu hun ‘cordon sanitaire’ tegen hem wilden opheffen en zei dat hij geen enkele partij uitsloot behalve Groenlinks dat de Nederlandse identiteit ontkende in haar programma.
Weer bleek dat het voor deze politici niet mogelijk was om Wilders klem te zetten in dit simultaan debat. Het werd een gesprek tussen doven.
Hoe dat kon werd mij duidelijk toen ik mij realiseerde, wat geen grootse ontdekking is, dat Wilders uit gaat van het wij-zij principe, wij zijn goed en hebben gelijk, zij hebben per definitie ongelijk en steken hun kop in het zand.
De traditionele politiek baseert zich op het doel-middel principe, waarbij je een coalitie sluit op gemeenschappelijke doelen (het regeerakkoord) en van mening mag verschillen over de middelen.
Een discussie tussen aanhangers van deze twee principes is niet mogelijk.
Een aardig voorbeeld was het verwijt aan Wilders dat hij met 4 zetels in het Europese parlement helemaal niets klaar speelt als hij zich niet verbindt met andere fracties (doel-middel denken).
Wilders wil echter van het Europese parlement af en gaat daar dus actie tegen voeren (wij-zij denken).
Hier staat dus harmonie tegenover polarisatie.
In de globaliserende wereld, waarvan de Europese Unie een lokaal voorbeeld is, zal het onvermijdelijk zijn dat er in de Europese landen tegenbewegingen ontstaan, die de culturele en maatschappelijke wortels in hun land willen behouden. Het verzet van deze bewegingen zal groeien naarmate de globalisering verder gaat en tot onoverzienbare consequenties leidt voor de gewone burger. Als de burger op den duur het gevoel krijgt dat hij nergens controle meer over heeft en zich nergens mee kan identificeren, kan de zaak lelijk uit de hand lopen.
De oude politieke partijen zijn geworteld in de ideologieën van de 19de en 20ste eeuw. Het socialisme, het liberalisme, het christendom, het communisme/marxisme en het latere maöisme. Al deze partijen zijn opgericht met een idealistisch/utopisch doel om de wereld te verbeteren en hebben getracht daarbij de middelen te vinden.
In de huidige tijd zijn alleen het liberalisme en het christendom nog bruikbare ideologieën en partijen gestoeld op deze gedachten functioneren nog steeds het best. VVD, D’66, CDA, Groenlinks ze hebben christelijke of liberale wortels en manifesteren zich via het doel-middel principe. De SP, maar ook nog rudimentair, de PvdA lijden aan het vasthouden aan een verloren gegane ideologie: het democratisch socialisme, waarvoor niet alleen in Nederland, maar in heel Europa geen hand meer op elkaar te krijgen is.
De PvdA heeft haar koers onder Kok verlegd naar een pragmatische bestuurderspartij zonder duidelijke kenmerken. De partij lijkt te zijn verworden tot een belangenpartij die voor ieder wat wils wil bieden. Het kader bestaat uit pragmatische bestuurders, die alleen maar de dagelijkse praktische problemen aanpakken, maar nauwelijks nog een beeld hebben van de samenleving waar ze naartoe willen. Dit schept naar de kiezers een beeld van onduidelijke regenten, die in bestuurlijke zaken alleen maar hun zin willen doordrijven. Zonder duidelijke ideologische herkeuze is de PvdA tot ondergang gedoemd en valt de SP terug tot splinterpartij.
De nieuwe politieke partijen die in de na-oorlogse tijd ontstonden werkten allemaal via het wij-zij principe. Ook D’66 wilde aanvankelijk het politieke systeem opblazen, maar omdat ze toch een sociaal-liberale ideologie ontwikkelde bleef ze tot op de dag van vandaag functioneren.
Alle andere partijen hebben slechts een kort bestaan gehad omdat hun wij-zij principe door de bestaande partijen geneutraliseerd werd door gedeeltelijk hun programmapunten over te nemen. Voorbeelden hiervan zijn de Boerenpartij van boer Koekkoek en de Centrum Democraten van Janmaat. Vooral de ideeën van de laatste zijn inmiddels gemeengoed geworden.
Hoewel het niet mogelijk is om de toekomst te voorspellen is het toch aantrekkelijk om over de toekomst van de PVV van Wilders te filosoferen.
Je kunt geen radio uitzending beluisteren, geen politiek TV programma zien of geen krant opslaan of er wordt gefulmineerd tegen Wilders, zijn gedrag, zijn standpunten en zijn onwil tot discussiëren.
Iedereen zit met de man in zijn maag. De Europese verkiezingen gaven hem 20% van het kiezersvolk. Deze mensen kun je niet allemaal voor gek verslijten dus hebben de bestaande partijen een groot probleem.
Politiek vraagt om een zekere mate van polarisatie en conflict. Het zg. poldermodel en het idee van B.V. Nederland hebben deze mogelijkheid de grond in geboord. Gedurende de laatste twee decennia is elk meningsverschil toegedekt, alle partijen konden afwisselend met elkaar regeren, en dat gaat zich wreken. Het zal niet zo zijn dat 20% van de kiezers het programma van Wilders onderschrijft, maar de behoefte aan politieke polarisatie is groeiende.
Het kan bovendien zo zijn dat voor wat betreft de invloed van de islam in Nederland en Europa de bestaande partijen weten dat Wilders voor een deel wel gelijk heeft, maar het doel-middel denken verhindert deze partijen om dit openlijk te zeggen, omdat bij het doel: integratie, nog steeds naar de middelen gezocht wordt.
Het communitarisme van Etzioni, dat leiddraad is voor het CDA en waar de andere partijen ver in meegaan, maakt het probleem alleen nog maar erger. Hier is geen ruimte voor politiek conflict, omdat het gemeenschapsdenken prevaleert.
Als er in deze situatie niets verandert zou de PvdA en in mindere mate de SP wel eens weggevaagd kunnen worden door de PVV, die het politieke conflict niet uit de weg gaat en ook op deze wijze tegemoet komt aan het gevoel van de kiezers. Politiek heeft namelijk veel meer met gevoelens te maken dan de politici willen toegeven.
Een zetel aantal van 40-45 biedt de PVV dan alle mogelijkheden om van Nederland een autoritair land te maken, waar de repressie hoogtij viert.
Een alternatief zou zijn als de PvdA op een politiek gevoelig onderwerp een kabinetscrisis forceert, de economische teruggang biedt hiervoor best wel een mogelijkheid, en met kracht een gedegen sociaal-democratisch standpunt hierin gaat verdedigen. Daar is echter politieke moed voor nodig die op dit moment bij de PvdA bestuurders niet zichtbaar is.
Zonder zo’n alternatief staan ons onrustige tijden te wachten.
Volksverheffing.
Als reactie op de leidende rol die Wouter Bos de elite toedicht in de concretisering van het verheffingsideaal (NRC Handelsblad van 24 juni), merkt Agnes Kant in de krant van 1 juli terecht op dat ‘niemand wacht op verheffing door Bos’. Helaas vergat zij daarbij aan te tekenen dat volksverheffing of algehele maatschappelijke vooruitgang het vermogen van elke politicus afzonderlijk te boven gaat. De partij van de betrokkene doet daar niets aan af. Dat wil echter niet zeggen dat volksverheffing een illusie is. Integendeel! Daarvoor zal de Haagse elite slechts duidelijk gemaakt moeten worden dat het geloof in het partijpolitieke bestel uitzichtloos is, omdat dit het algemeen belang (waar volksverheffing of algehele maatschappelijke vooruitgang in feite voor staat) blokkeert. In een dualistisch bestel zal het algemeen belang nu eenmaal nooit volledig uit de verf kunnen komen, omdat het monistisch van aard is en daardoor partijbelangen overstijgt.
Mocht in Den Haag de behoefte bestaan om ernst te maken met het behartigen van het algemeen belang, dan zal in de residentie dan ook de gedachte post moeten vatten dat de effectuering van het verheffings- of vooruitgangsideaal de ombouw vereist van ons dualistisch op strijd gestoeld bestel in een monistisch op consensus gestoeld bestel. Het enige bestel waarin het algemeen belang tot zijn recht kan komen, hoe ongrijpbaar (want niet persoons- en partijgebonden!) het desondanks zal blijven. Hopelijk voelt Agnes Kant zich geroepen om voor die baanbrekende ombouw de Haagse geesten rijp te maken, waar haar feilloze constatering dat ‘mensen willen dat de overheid weer hoeder wordt van het algemeen belang en van de publieke zaak’ naar verwijst, op indirecte wijze. Wat de bijwerking van dat ongehoorde initiatief betreft behoeft gelukkig niemand zich zorgen te maken, omdat het Wilders en zijn PVV vanzelf de wind uit de zeilen zal nemen, waar geen weldenkend mens (zowel binnen als buiten het Haagse circuit) rouwig om kan zijn.
Allemaal goed en aardig, volksverheffing. Maar als je niet weet wat onder en boven is, is verheffing richtingloos. Als er iets is wat de PvdA al zo’n 20 jaar opbreekt is het wel Armoede. Schuilen onder de trap is het beleidsideaal van deze politieke fossiel. Als je met het PvdA-’gedachtengoed’ het volk wilt verheffen krijg je dus angstige PVV-stemmers. Da’s niet zo vreemd.
Een club als de PvdA inspireert niet zoals ze dat 100 jaar geleden deed. Wat toen progressief was, blijkt inmiddels een anachronisme. Blijven roepen dat je een progressieve club bent is meer marketing bla, dan inhoud. De PvdA is de Partij van de Geestelijke Armoede. Daarvan valt nu eenmaal weinig tot niets meer te verwachten. Face it.
Misschien is het eerst nuttig om na te gaan welke invloed de PvdA de afgelopen jaren op het beleid heeft kunnen uitoefenen, daarbij in het midden latend in welke mate zij überhaupt een nieuwe ideeën heeft bijgedragen. De omarmde Derde Weg van Giddens is in elk geval op dood spoor beland.
In Nederland wordt het beleid vastgesteld en uitgevoerd in coalitieregeringen. Om te zien wat de mogelijke invloed van een partij op dat beleid is geweest, moet dus vastgesteld worden welke partijen hoe lang regeringsverantwoordelijkheid gedragen hebben. Te rekenen vanaf december 1977 is het aandeel in de regeringsverantwoordelijkheid (op basis van het aantal dagen dat men aan de regering deelnam): CDA (75%), VVD (74%), PvdA (50%) en D66 (39%). Voor de laatste tien jaar komen deze cijfers op: CDA (70%), VVD (61%), PvdA (54%) en D66 (68%). Het begrip oppositiepartij komt hierbij in een volstrekt ander daglicht te staan. De invloed van de PvdA op die 54% van de tijd dat zij de laatste tien jaar geregeerd heeft, is daarbij nog marginaal. De kernvraag is dus wanneer en onder welke condities neemt de PvdA nog deel aan regering zonder bondgenoten van links? Voorlopig eerst maar eens wat frisse Ideeën ontwikkelen, daarbij geen vlucht naar achteren en met deze regering zo snel mogelijk stoppen.
Geen ideeën ? – wat niet valt uit te sluiten – liquidatievergadering organiseren en opheffen!