Er is in de kranten weer eens een hype ontstaan over de seksueel ontspoorde jeugd. Daar is op waterlog inmiddels uitgebreid over geschreven en daar heb ik niets aan toe te voegen. Maar ik heb wel iets dat me al een tijdje bezig houdt. Stel je een tijd voor waarin het Westers schoonheidsideaal volledig door (blanke) mannen wordt bezet. Overal mooie mannen op de billboards. Van die prachtige Sven Kramers en meer van zulke torso’s, liefst naakt worstelend. Op elke cover van de bladen in de kiosk zonnende heren. In liefdesgedichten bezingen mannen hun vriend, de mooiste zerk op de begraafplaats is die waarin de man zijn minnaar gedenkt en om hun hals dragen de meeste mannen kettinkjes waarin de naam van hun vriend is gegraveerd. De liefde en de kameraadschap staan geheel in het teken van de man. Sterker nog: de mannentorso is de maat voor menselijke schoonheid. Dichters, kunstenaars, schilders, het liefst bezingen en schilderen ze de man.
Het oude Griekenland en het oude Rome vormden zo’n cultuur. Seks had je er met vrouwen, maar liefde koesterde je voor de man. Als je met mannen gemeenschap had baarde je ideeën, als je met vrouwen gemeenschap had baarde de vrouw je kinderen. Mannen waren inspirerend en begeesterend, vrouwen zag je niet. Je kon wel sympathie koesteren voor vrouwen, maar als het over erotiek of schoonheid ging, had je het over de man. Wie zichzelf er op betrapte dat hij stiekem aan vrouwen dacht, vond dat laag en gênant. Vrijwel niemand wilde seks met een vrouw missen, maar grootse gedachten waren voor mannen met mannen gereserveerd.
Het lijkt me dat dit bij al dat gepraat over porno nog steeds die issue is. Het thema is niet zozeer seks, als wel seks losgekoppeld van elk idee van schoonheid. Je hebt bewustzijnsvernauwende en bewustzijnsverrijkende seks. Beide zijn aantrekkelijk, maar er is een tijd geweest, waarin het lichaam van de vrouw vrijwel uitsluitend met de hunkering naar bewustzijnsvernauwende seks werd geassocieerd. Daar hoefde geen enkele schoonheid aan te pas te komen. Schoonheid was geheel voor mannenvriendschappen gereserveerd.
Dat is tegenwoordig gelukkig anders. Maar de angst van veel vrouwen is dat we eigenlijk nog steeds in een homo-erotische cultuur leven, waarin mannen hoofdzakelijk in elkaar en elkaars ideeën zijn geinteresseerd. Het lijkt me dat veel porno van heimwee naar die cultuur getuigt. Misschien dat we het in dat kader minder over seks tussen de seksen, maar meer over vriendschap tussen de seksen moeten hebben -en de rol die seks daarin speelt. Mijn indruk is dat seks en vriendschap nog steeds moeilijk met elkaar te combinaren vallen. Viendschap binnen de seksen is geen probleem, vrienschap tussen de seksen lijkt me nog steeds een behoorlijk probleem. Ik ben beniuwd naar de mate waarin er in de publieke cultuur mooie voorbeelden zijn van zulke vriendschappen. Seks en romantiek is er in overdaad, seks en vriendschap, daarentegen, moet je met een lantarentje zoeken.
Stel je een tijd voor waarin het Westers schoonheidsideaal volledig door (blanke) mannen wordt bezet.
Ehm, OK…
Overal mooie mannen op de billboards. Van die prachtige Sven Kramers en meer van zulke torso’s, liefst naakt worstelend. Op elke cover van de bladen in de kiosk zonnende heren.
So far, so good…
In liefdesgedichten bezingen mannen hun vriend, de mooiste zerk op de begraafplaats is die waarin de man zijn minnaar gedenkt, om hun hals dragen mannen kettinkjes waarin de naam van hun vriend staat. De liefde staat geheel in het teken van de man. Sterker nog: de mannentorso is de maat voor menselijke schoonheid. Dichters, kunstenaars, schilders, het liefst bezingen en schilderen ze de man.
Eh… wat?? En de vrouwen dan?
Die alomtegenwoordigheid van een onhaalbaar vrouwellijk schoonheidsideaal is zeker een probleem. (En dat er nu steeds meer onhaalbare mannelijke schoonheidsidealen bijkomen maakt het niet beter) Maar ook een probleem is dit: dat vrouwen, zoals in dit stuk, niet als personen worden gezien, als mensen die dingen doen, willen, vinden, voelen, maar alleen als lichamen die in meer of mindere mate aan dat ideaal voldoen, en met wie ‘je’ al dan niet naar bed wilt.
Tenslotte: ik zie zelf maar weinig problemen met vriendschap ‘tussen de seksen’. When Harry met Sally is een leuke film, maar het kan ook anders, heus… maar ja, ik zie zowel mannen als vrouwen dan ook als mensen.
Aaah,
sorry, tag niet goed gesloten.
Hoe kom je er bij dat ik vrouwen in dit stuk niet als personen zie? Dat was mijn probleem in dit stuk nu juist. Maar in ieder geval bedankt voor de tip. When Harry met Sally is een mooi voorbeeld. Ik zal de film zeker nog eens gaan bekijken.
Repressed gay phantasy?
Enneh… zijn het tegenwoordigs alleen nog maar mannen die graag kijken naar een fraai toetje op een goedgevormd lichaam?
Vingers, graag!
Dan terzake: over de combinatie vriendschap met seks die met een lantarentje te zoeken zou zijn… als je d’r nou gewoon eens niet naar zocht en je lantarentje uit liet, in de geruste wetenschap dat we zonder die combinatie als mensheid niet zouden overleven…?
Hoe kom je er bij dat ik vrouwen in dit stuk niet als personen zie?
Dat gevoel had ik bijvoorbeeld omdat je in al je voorbeelden van hoe de wereld eruit zou zien als dat mannelijk schoonheidsideaal alomtegenwoordig was, het alleen over mannen had. Waarom niet de vrouwen genoemd die voorbijgangers op hun gelijkenissen met Sven Kramer beoordelen?
Wanneer je vrouwen noemt dan is dat – tot de laatste alinea – alleen als lijdend voorwerp, “vrouwen zag je niet…”, waarbij die “je”, en in dezelfde alinea “men” en “iedereen”, steeds alleen op mannen slaat. Vrouwen vallen dus niet onder het woordje “men” of zelfs “iedereen”.
Het is een beetje als het zinnetje “In Zweden heeft iedereen een rood houten huis en een blonde man.”
Dat was mijn probleem in dit stuk nu juist.
Afgezien van het bovenstaande is het probleem in dit stuk me niet zo duidelijk.
Seks is niet meer gekoppeld aan schoonheid, of juist wel (schoonheid van vrouwen dan), en schoonheid is niet meer gekoppeld aan vriendschap (tussen mannen), maar stiekem toch nog wel. En daarom is er zo weinig vriendschap tussen de seksen, terwijl het goed zou zijn als die er meer was.
Zoiets? Ik begrijp niet zo goed wat je bedoelt.
@ Florine op donderdag 13 november 2008
Bedoel je dat Zweden best in een rood huis kunnen wonen en toch lesbisch zijn?
Afgaand op Bernhard zoek ik gewoon spijkers op laag water. Zal ook wel zo zijn. Wat bedoelde ik met homo erotisch? Kijk eens naar praatprogramma’s op de tv, bv naar Pauw en Witteman. Moet je eens zien in wat voor tempo de mannen ouwe jongens krentebrood met elkaar doen en hoe soepeltjes ze vrouwen daarvan uitsluiten. Het gaat vrijwel automatisch.
In ieder geval hebben vrouwen tegenwoordig iets met schoonheid. In de oudheid was dat niet zo. Daar werd het schoonheidsideaal gedomineerd door de man. Ik wilde in m’n blog iets zeggen over de talen waarin over lichamen van vrouwen en mannen gesproken wordt en de talen waartoe hun lichamen aanleiding kunnen geven. Dat is in de tijd behoorlijk variabel geweest. Neem seks. Hoe belangrijk ik de discussie over slow seks ook vind, ik zou de discussie over seks minder episodisch willen maken. Zie seks niets als momentopname maar rol een stukje meer van de film af. Voor Plato stond de mannenliefde hoger dan de liefde van mannen voor vrouwen, omdat er in het ene geval kinderen uit voortkwamen en in het andere geval vriendschappen en verlangens naar schoonheid. Het bizarre is dat ik vandaag de dag nog steeds de sporen van die gedachte terug zie op de tv. Intellectuele kameraadschap is nog steeds sterk een mannenaangelegendheid. Vreemd, want op scholen en en universiteiten doen vrouwen het vaak beter dan mannen. Je zou toch verwachten dat dit soort intellectuele kameraderie zich veel meer onder mannen en vrouwen tezamen zou voordoen. Het komt, maar het gaat langzaam. En het zet wellicht de sluis bij (slow) seks naar andere gevoelens en ideeën open. Maar dat zie je pas als je de film waarvan seks een momentopname is wat langer afdraait.
@ Bernhard: Inderdaad, en vergeet niet dat mannen ook Zweden zijn! (sommigen dan) Deze zin viel misschien meteen op, maar verander ‘man’ in ‘vrouw’ en het is opeens een zogenaamd normale zin…
pieter, you are so right…..
waardeer je tekst zeer, je openheid is verfrissend.
ik beweer zoiets al jaren, sinds ik als secretaresse in de 60s (a la Mad Men!) begon in te zien dat de mannen ( in hedendaags jargon) elkaar opgeilden en dan de secretaresses pakten. die zich dan nog gevleid voelden
ook….
2e feministische golf meebeleefd en nog steeds zeer
geinteresseerd in veranderende man/vrouw verhoudingen. zie nu ook mijnzoon van 28 worstelen met zijn rol en de jonge vrouwen om mij heen ploeteren. de eisen die er tegenwoordig aan jonge mensen (door maatschappij, babyboomers en commercie) worden gesteld, slopend.
hoop dat jullie er samen uitkomen, met je”eigen”waarde, niet met ”ander”waarde.
dank, pieter.
christien
@ Florine op vrijdag 14 november 2008
Is het ’sommigen’ of ’sommige’? Als Deen blijf ik daar toch altijd een beetje moeite mee houden, dat begrijp je wel denk ik.
@ Pieter Pekelharing op vrijdag 14 november 2008
<>
Gek, daar hebben jij en ik nou helemaal geen last van. Zou ik dan toch geen man zijn? Of Florine en ik juist allebei wel? Mèn, wat kan ik geestelijk toch op drift raken van jouw logica!
Misschien reikt Christien ons de sleutel aan… Hypothese: je zit met je hoofd nog in de sixties. Wat bij Pauw en Witteman pijn doet aan je ogen is vooral die old school sjanshouding jegens alles met een bruikbare tepel. Dat jij dat uitlegt als uitsluitingsgedrag, dat lijkt mij vooral een interpretatie die moet dienen ter geruststelling aan je eigen sexe.
Het citaat van Pieter wat in mijn vorige reactie tussen de haakjes had moeten verschijnen: “Intellectuele kameraadschap is nog steeds sterk een mannenaangelegendheid.”
Hmpff, nu ik het weer zie… wat een aandoenlijke poging tot ideologische zelfbevrediging!
@Pieter: interessante these. Overigens was de Griekse-Romeinse cultuur niet echt een homoseksuele cultuur, eerder een pedoseksuele: oudere mannetjes die vielen op jongens nog voordat ze hun eerste baardharen kregen. Als je Foucault leest over deze tijd dan valt ook op dat men voortdurend bezig was die seksuele genoegens onder controle te houden. Een man die zijn gevoelens niet de baas was, vond men ook niet in staat om het hoofd te zijn van zijn gezin of zich te mengen in de politiek. Van de jongens werd verwacht dat ze hun oudere ‘lovers’ op een afstandje hielden, en zeker niet voorover zouden buigen. Wanneer dat bekend werd kon dat je hele volwassen carriere schaden. Van vrouwen dacht men dat ze sowieso niet in staat waren tot zelfbeheersing. Daarom waren ze onderdanig aan de man en mochten ze niet aan politiek doen.
Het doet in de verte wel een beetje denken aan Islamitische culturen, met een sterke scheiding tussen mannen en vrouwen. Met dat verschil dat de Islam blijkbaar volledig ontkent dat mannen tot zelfbeheersing in staat zijn, gezien het feit dat vrouwen gesluierd moeten worden.
Eigenlijk heeft in het Westen vooral het christendom was meer gelijkheid gebracht tussen mannen en vrouwen. In het christelijk huwelijk zijn de man en de vrouw op elkaar aangewezen. De vrouw moet nog steeds de man dienen, maar de man heeft andersom ook verplichtingen aan de vrouw. Dat zag je bij de oude Grieken niet: als manlief zin had om een jongetje het hof te maken of naar de hoeren te gaan, dan deed hij dat en niemand die hem daarop aankeek: hoogstens vanwege zijn gebrek aan zelfbeheersing, maar zeker niet vanwege zaken als huwelijkse trouw. De christelijke monogamie binnen het huwelijk zijn -vreemd genoeg- instrumenteel geweest om een eerste stap in de vrouwenemancipatie te zetten.
Gek is dat, omdat dat huwelijk in later dagen juist gezien werd als de vijand van de vrouwenemancipatie en een symbool van onderdrukking.
Ik ben het met je eens dat er veel bekende voorbeelden zijn van romantiek tussen de seksen, maar weinig van vriendschap. In mijn ogen is dat echter geen overblijfsel van een homo-erotische cultuur die nooit bestaan heeft, maar eerder van de scheiding van de seksen zoals die gewoon was bij Grieken en Romeinen en nu nog steeds bij moslims. Daar was en is die scheiding fysiek en heel expliciet. Maar wie kent niet de ouderwetse hollandse huisfeestjes waarbij de vrouwen bij elkaar gaan zitten praten en de mannen ook? Daar lijkt er wel een onzichtbare sluier tussen de seksen te zitten. In mijn ogen is dat (bij sommige groepen) echter wel aan het veranderen. Vrouwen en mannen mixen meer, ook op sociale gelegenheden (en ook als men niet op erotiek uit is). Dat zijn echter langzame trends en soms wordt de klok achteruit gezet door bepaalde ontwikkelingen. Pornoficatie is er een van, neoconservatisme en islam zijn anderen.
Dylan mee eens, maar ik houd staande dat het schoonheidsideaal in de Oudheid een manlijk ideaal was. En dat schoonheid in de Oudheid de koningsweg weg naar de waarheid en het goede vormde. Stel je voor wat dat betekent. De liefde die je voor de manlijke jongeling opvatte was meteen al ingebed in verhoudingen waarin het nooit alleen om de seks was te doen en je als man behoorlijk tekort schoot als je alleen maar seks wilde hebben.
Tegenwoordig vinden we dat laatste – alleen maar seks willen hebben – een verworvenheid. En dat is het ook, maar het wordt wat anders als de koppeling met het ware, het goede en het schone er geheel door verdrongen dreigt te worden. In een ‘gepornoficeerde’ samenleving s de kans daarop groot en het is een groot misverstand te denken dat je dit door vrouwelijke versies van porno kunt bestrijden. Sterker nog, zelfs slow seks is op zich geen garantie dat seks met andere waarden dan alleen seks bezet wordt. Je volgt de verkeerde weg als je denkt met alleen seks te kunnen beginnen en dat de rest vanzelf volgt. Seks kan op zich zelf beoordeeld van nog zo goede kwaliteit zijn – en ik maak me sterk dat mensen er beter in zijn geworden dan vroeger – maar daar verander je niet het feit mee dat vrouwen die (veel) seks hebben daar eerder kleiner dan groter door worden.
Klein punt: ik heb de indruk dat er zowel in India als in de Islam binnen het huwelijk innige vriendschappen tussen mannen en vrouwen kunnen ontstaan -mede omdat de partners niet met torenhoge romantische verwachtingen trouwen. Waarmee ik overigens beslist niet wil zeggen dat de machtsverhoudingen binnen huwelijken in die culturen zo symmetrisch zijn. Maar toch, ik heb een paar Indiase films gezien waar de vriendschap tussen man en vrouw prachtig en overtuigend werd uitgebeeld.
Enfin, ik ben een volstrekte leek op dit gebied. Dus als anderen er meer van weten graag.
En oh ja, Bernhard kan volkomen gelijk hebben dat het om een generatieverschil gaat. En dat mijn observaties gekleurd zijn. Ik zou me eens wat meer in de feiten moeten verdiepen en wat minder op mijn observaties moeten afgaan. Dus als iemand daar iets over te melden weet.
@Pieter: Ja maar er was altijd een machtsverschil! Een oudere man met een jongeling. Een man met een (onderdanige) vrouw. Seksualiteit was in de oudheid *nooit* ingebed in een situatie van gelijkheid. Jij geeft hier een geidealiseerd beeld uit de jaren zeventig van een homoerotische ideaalstaat bij de Grieken, maar seksualiteit is tot voor kort in de menselijke geschiedenis *altijd* ingebed weest in een context van machtsverschillen. Dus helemaal niet in een mannelijke cultuur waarin de verhoudingen nooit helemaal om seks te doen was. Er was geen gelijkwaardige vriendschap mogelijk tussen een oude vent en een jong kereltje.
Het is juist die eeuwenlange geschiedenis van machtsverschillen die we in ons Slow sex-pamflet hebben benoemd en die de laatste decennia voor het eerst doorbroken is. Slow sex is uiteindelijk niets anders dan seksualiteit vanuit totale gelijkwaardigheid: zowel tussen twee mannen, twee vrouwen en tussen man en vrouw. Dat is revolutionair, dat is nog nooit vertoond.
Ik geloof ook dat het niet specifiek gaat om ‘vrouwvriendelijke’ versies van porno, maar om verbeeldingen van deze nieuwe situatie gezien vanuit gelijkwaardigheid. De huidige porno-industrie recycled seksbeelden uit het verleden. Ik wil niet zeggen dat het seksualiseren van machtsverhoudingen fout is, absoluut niet, maar ook dat kan je vanuit een toestand van vrijwillige autonome keuze doen. En dat mis ik in veel verbeeldingen binnen de populaire cultuur (gaat trouwens niet alleen om porno: vooral ook in meer mainstream-cultuur waar seks in voorkomt).
In mijn ogen idealiseer jij gemeenschappen in India en de Islam. Er is in die culturen (van oorsprong) geen gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Dat is iets typisch westers en nog heel recent. In een cultuur van uithuwelijking is per definitie geen sprake van vrije autonome keuze en de scheiding tussen mannen en vrouwen maakt dat nog een beetje leefbaar (je hoeft niet ‘echt’ intiem met die ander te zijn, want met iemand van het andere geslacht ’spreek’ je niet). Die Bollywood films die je noemt geven juist een ideaal weer, dat beïnvloed is door de nieuwe gelijkwaardigheid van de seksen die gepaard gaat met de modernisering. India is op dit moment heel hard aan het veranderen en aan het emanciperen en dat vind je op een hele mooie manier in de populaire cultuur terug. Overigens staan die films bol van de romantiek.
De Romantiek in het westen is juist een gigantische bevrijding voor vrouwen (en mannen) geweest. Die torenhoge verwachtingen zijn het resultaat van de emancipatie, van de gelijkheid tussen man en vrouw. Dat is moeilijk, er wordt niet voor niets zoveel gescheiden. Dat is deels het gevolg van een overgangsperiode, maar het is ook een tragiek die bij de vrijheid hoort.
@Pieter: je hebt het over de koppeling tussen seks en het ’schone’, ‘goede’ en het ‘ware’. Even provocerend: ik zou kunnen vragen: waarom moet die er dan zijn? Moet er ook een koppeling zijn tussen ‘eten’ en het ’schone’, ‘goede’ en ‘ware’? Waarom juist met seks?
Ik stel dat zo omdat dit volgens mij een belangrijke bron van misverstanden in het debat over seks is. Wat namelijk typisch is voor seksualiteit is dat het enerzijds deel uitmaakt van de sfeer van intimiteit en liefde, van persoonlijke relaties tussen mensen maar anderzijds ook (en daar moeten we eerlijk in zijn) een consumptiegoed is, een vorm van intens genieten en de vervulling van een natuurlijk verlangen van de mens. Het is in mijn ogen niet zo dat een van de betekenissen zou moeten overheersen: seksualiteit is allebei, tegelijkertijd.
In bijvoorbeeld de christelijke opvatting wordt alleen de eerste betekenis benadrukt: seksualiteit is daarin een heel ‘kostbaar sieraad’ dat je alleen aan een heel speciaal iemand geeft in een band van liefde en intimiteit (en liefst met de institutionele bevestiging van het huwelijk). Die opvatting ontkent of negeert het consumptieaspect van seksualiteit. Dat seks niet alleen een kostbaar kleinood is, maar ook domweg een natuurlijke behoefte waar je van kan genieten. De tegengestelde opvatting ziet seks als ‘het eten van een boterham met pindakaas’. Seks is daar alleen maar genieten en consumptie. Andere aspecten, zoals het feit dat je je kunt gaan hechten aan de persoon met wie je de liefde bedrijft, soms na een wilde nacht al, en dat seksualiteit een gevoelsmatige impact kan hebben op een individu, worden daar weer genegeerd.
De tragiek is dus dat seks allebei is: persoonlijk en consumptief. Als we seksualiteit zo zien dan wordt duidelijk dat ook aan seksualiteit -net als alles in het leven- een behoorlijke portie tragiek kleeft. Een pure consumptieve relatie tot seks levert hoe dan ook veel pijn en verdriet op, hoe je het ook verstandelijk wil benaderen. Die kun je niet uitsluiten (dat is de mythe van pornofilms, dat dat wel kan, en daarom zijn de karakters in pornografie ook zo leeg, omdat het geen echte mensen zijn). Een zuiver persoonlijke benadering tot seks leidt altijd tot een zekere mate van onderdrukking van natuurlijke driften. Een partner zal zelden een leven lange alle mogelijke verlangens kunnen bevredigen, dus je zal iets van jezelf moeten opofferen. De tragiek van die opoffering ontbreekt vaak in het ideaalbeeld van het levenslange romantische huwelijk.
Als jij seks wil verbinden met het goede, ware en het schone, dan lijkt dat een beetje op de eerste opvatting: alleen op het niveau van het persoonlijke heeft seks een morele kant. Ik ben het met je eens dat consumptieve seks niet alleen het ideaal mag zijn, omdat het die andere aspecten van seksualiteit ontkent. En ook onze opvatting van slow seks was consumptief, al was het dan een vorm van ‘bewuste’ consumptie (zoals slow food een bewustere consumptie is dan fast food). Maar juist in dat ‘bewuste’ zit hem volgens mij ook dat morele aspect: vandaar dat de ondertitel van ons geschriftje luidde: ‘een erotisch beschavingsoffensief’.
Maar ook slow sex is uiteindelijk geen oplossing van de tegenstelling tussen het persoonlijke en het consumptieve. Die tegenstelling is namelijk onoplosbaar, en evengoed is de tragiek die het met zich meebrengt onvermijdelijk. Het is echter belangrijk dat we onze keuzes autonoom, ‘bewust’ blijven doen en ons niet laten leiden door religieuze geboden of een gepornoficeerde cultuur. Beide zijn leugens die de realiteit van het leven willen ontkennen.
Dylan, bedankt voor je commentaar.
1. ‘Slow food’ gaat niet zozeer over eten als wel over de filosofie van het eten. Door voedsel en de manier waarop je dat bereidt en nuttigt met ideeën over het goede leven te verbinden wordt het eten van waarde en betekenis voorzien. Het lijkt me dat met seks hetzelfde gebeurt en ’slow sex’ daar een voorbeeld van is. Wat mij betreft is dat een prima ontwikkeling.
2. Ongelijke machtsverhoudingen zijn er altijd geweest en die zijn er natuurlijk nog. Gelijkheid tussen man en vrouw is een belangrijke mijlpaal in de geschiedenis van de relatie tussen de seksen geweest. Seks tussen gelijkwaardigen is inderdaad niet vaak in de geschiedenis voorgekomen. En dat geldt zeker voor de knapenliefde uit de oudheid, die per definitie asymmetrisch was. Maar in het Symposium van Plato vormt die liefde een sport op de ladder van het verlangen naar schoonheid en wordt ze ingebed in een breder verhaal over hoe de liefde een streep haalt door onze zelfgenoegzaamheid en ons attent op de wereld om ons heen heen maakt. Vervelend punt: als je van mannen en jongelingen hield had liefde inderdaad iets groots, maar bij de liefde voor vrouwen was dat veel minder het geval.
3. Over het Symposium van Plato zijn allerlei interpretaties mogelijk, waarvan sommige mooier zijn dan andere. De beste interpretatie lijkt me die waarin seks en liefde niet zozeer hun waarde verliezen naarmate je hoger op de ladder komt, als wel van betekenis veranderen omdat je ze in een groter geheel plaatst. Het is waar dat Plato niets aan de machtsverhouding tussen filosoof en knaap verandert, maar hij geeft er wel een normatieve draai aan. Zo krijg je een vrij breed verhaal over wat mag, wat hoort, wat eervol is, enzovoort.
4. Er is in de geschiedenis vrijwel altijd sprake geweest van ongelijkheid tussen man en vrouw, maar dat betekent niet dat er geen vriendschappen tussen man en vrouw ontstonden. In elke cultuur of samenleving zijn er wel niches ontstaan, waar man en vrouw op vriendschappelijke voet met elkaar om konden gaan. Het zou bizar zijn te denken dat er vanwege de machtsongelijkheid tussen man en vrouw geen vriendschap tussen de seksen kon ontstaan. Ik idealiseer gemeenschappen niet, ik kijk naar plekken waar vriendschap kon ontstaan. En ik ben niet van plan die vriendschappen vanwege de machtsverschillen te bagatelliseren.
5. Niets mooiers dan de romantiek, maar dat neemt niet weg dat de romantiek sublieme verlangens losmaakt die door vriendschap alleen niet ingelost kunnen worden. Voor de romanticus gaat de liefde tussen man en vrouw over veel meer dan vriendschap. De romanticus belooft niet alleen vriendschap maar verlossing. In vergelijking met de zaligmakende liefde tussen man en vrouw dreigt de vriendschap tussen man en vrouwen in de ogen van de romanticus klein en onbelangrijk te worden. Er zijn van die romantici geweest die liever zichzelf en hun geliefde op het toppunt van hun liefde dood schoten dan naar de banale wereld terug te keren en hun paradijselijke liefde aan de routine van het leven van alledag kapot te zien gaan. Romantici willen dat geliefden elkaars poort naar de hemel vormen en dat is meestal te veel gevraagd.
6 Ik denk soms wel eens dat porno mede een reactie vormde op de romantiek. Porno is begonnen als een vorm van desacralisering. Porno ontdeed seks van z’n schijnheiligheid. Inmiddels is porno in een vorm van genotvolle consumptie voor volwassenen veranderd. Waar wellicht niets op tegen is, zolang de relatie tussen man en vrouw gelijkwaardig is. Slow seks vormt het verlengde van die ontwikkeling. Vervelend punt: slow seks kan geweldig zijn, maar dan nog kan de relatie tussen de partners in die zin ‘gendered’ zijn dat je na seks met een vrouwelijke partner toch wel erg graag wil dat ze daarna vooral lief en stil is en niet de intellectueel uithangt.
7. Ik denk dat we het overigens behoorlijk met elkaar eens zijn: je kunt van slow food genieten zonder de hele filosofie van slow food over te nemen: dan houd je het binnen de perken van de consumptie. Net zo kan je slow seks bedrijven zonder het in een omvattend verhaal in te bedden -dan is de genotvolle consumptie ervan genoeg. Maar soms kan de inbedding in een breder verhaal belangrijk zijn omdat het je helpt de plaats en de betekenis te bepalen van wat je doet. Soms is het belangrijk seks als een beperkte episode in een groter geheel te zien.
8. Het blijft maw een kwestie van subtiel balanceren tussen seks als genotvolle consumptie en seks als pelgrimage naar iets omvattenders. Rijkelijk vaag allemaal, maar concreter durf ik het niet te maken. Mijn oorspronkelijke idee was: niet alleen de genotvolle consumptie van seks is ‘gendered’, maar de pelgrimage naar iets omvattenders ook: vrouwen worden bij voorbaat van pelgrimages afgesloten die voor mannen samen wel opgaan. En dat lijkt me vandaag de dag nog steeds zo, al is het aan het veranderen.
9. Ik heb discussie over het christendom vermeden: dat is een chapiter apart.
citaat 1: ‘Slow food’ gaat niet zozeer over eten als wel over de filosofie van het eten.
citaat 2: je kunt van slow food genieten zonder de hele filosofie van slow food over te nemen
Vraag: kan ik hier een topic over ’slow filosofie’ bestellen?
Bernard, ooit de film ‘Full Monty’ gezien? In die film wilden sommigen wel de Monty maar niet de full Monty doen. Als je nu gewoon een cursus full Monty ging volgen?
@ Pekelpiet
Dat was een chick flick hoor, die was niet voor jouw ogen bedoeld…
Toen ik een mens was geworden vonden ze mij opeens een man, toen ik naar een vrouw keek vonden ze mij opeens een hetero, toen ik haar liefhad vond men opeens dat er de emancipatie moest komen, toen iedereen geemancipeerd was moesten we opeens de homofilie vereren……, maarja, ik voel me nog steeds mens dus…..