Waterlog plaatst regelmatig gastbloggers. Dit is een bijdrage van Roland Goetgeluk, oud campagneleider EU PvdA-afdeling Utrecht, tegenwoordig bewust D66.
De uitslag in Ierland is niet verrassend. Een referendum over een complexe vraag als het Verdrag van Lissabon, dat in essentie niet anders is dan het door Frankrijk en Nederland getorpedeerde Grondwettelijk Verdrag, is alleen mogelijk als burgers ook daadwerkelijk weten waarover ze moeten stemmen. En zelfs als ze het weten, dan is een nee goed te begrijpen.
De oplossing van Sarkozy, een godgeschenk voor ons kabbelende Kabinet, was politiek slim. En verhullend. Verhullend omdat de kern van het harde nee van Frankrijk en Nederland, politiek niet werd weggenomen. Burgers stemmen op basis van het herkenbare hart, het nadenkende hoofd en de werkende handen van politici. Deze drie-eenheid is nationaal al niet hemelbestormend, maar de Europese sterren schijnen nog veel verder weg.
Het is ongehoord dat de EU niet gehoord wordt in de lidstaten. Zo goed als de organisatie van het EK de doelstelling van het EK koppelt aan het excelleren van de nationale ploegen en hun supporters, zo slecht organiseren onze EU politici de nieuwe wegen naar Rome waar het 50 jaar geleden min-of-meer begon. Dankzij de nagenoeg afwezige uitleg op scholen, in de media, de afwezigheid van symbolen, zoals een overbekende vlag, en vooral het onprofessionele gedrag van lokale, provinciale, nationale en Europese politici, voelt, snapt en handelt de burger niet bewust Europees. Bewust, want onbewust handelt bijna iedere burger Europees op school, werk, vakantie, sport, televisie en bij het eten en drinken.
Het wordt wederom pijnlijk duidelijk dat veel burgers de EU herkennen en erkennen als een succesvol economisch instrument. Solidariteit staat klip en klaar voor begrepen eigenbelang. De Ieren weten dat ze terecht gebruik gemaakt hebben van de steunfondsen. Maar dit verleden kan nimmer een argument zijn om voor dit Verdrag te stemmen. Het gaat altijd om de speculatieve toekomst. De klad zit in de Ierse economie en de veronderstelde bemoeienis uit Brussel is ongewenst. Of het Ierse oordeel verstandig is op de lange termijn is een heel andere vraag. Mijn antwoord is ontkennend, maar mijn mening is gebaseerd op meer dan gemiddelde kennis over de EU. En bovendien ben ik geen Ier.
De EU als economische steunpilaar wordt veel erger bedreigd: de opgedrongen halve politiek pilaar. De onhandige introductie van de Euro, de in de jaren negentig verhulde wens voor een Verenigde Staten van Europa en de Sky is the Limit na de val van Muur, heeft de burger geconfronteerd met een EU die een politiek instrument wil zijn. De burger herkent deze pilaar, maar erkent deze niet. Een erkenning vraagt om de democratische legitimatie en het gevoel, het weten en het bewijs van zeggenschap over wat nationale zelfbeschikking moet zijn. En als er iets goed fout is in de EU dan is het de terechte eis om democratie en transparantie niet te honoreren. Het wordt tijd dat politici bekennen dat zonder een volwaardige politieke pilaar de EU niet meer valt te mennen.
Het is vijf voor twaalf. De zo succesvolle economische EU staat uiteindelijk bij een volwassen democratische legitimatie en transparantie. De terechte kritiek van Europese politici op het Amerikaanse ‘brengen van democratie’, geldt ook voor de EU zelf. Dames en heren politici: begraven en niet meer schaven. Zing een smartelijke saudade en ga over tot daden.
L.S.,
Deze bijdrage lijkt me een beetje wazig, maar tenminste met de conclusie ben ik het eens. (Al veel over gediscussieerd op allerlei blogs sinds vrijdag.)
Wat nog kan, behalve nu even helemaal ophouden over al die amendementen, is wat enhanced cooperation, als er landen zijn die daar zin in hebben, of anders een Europabreed consultatief referendum over wie de volgende President van de Commissie moet zijn. Dat laatste was het voorstel van de voorzitter van de Robert Schumann Foundation, Jean-Dominique Giuliani, en het lijkt me wel wat. Op die manier raakt Europa z’n ondemocratische reputatie wat kwijt en tegelijkertijd worden burgers beter geïnformeerd over wat er in Brussel gebeurt en wie daar belangrijk zijn. (Hoeveel mensen in Nederland zouden de naam van José-Manuel Barroso kunnen noemen?)
Beste ‘reacteur’,
Het voorstel van G. lijkt me niet werkzaam omdat het aan de uitslag geen recht doet.
Er is een grote onkunde bij burgers over de politieke en bestuurlijke werking van de EU mede in relatie tot de nationale niveau. De huidige uitleg over de EU lijkt erg op een zeer slecht vertaalde handleiding van een complexe surround geluidsinstallatie.
Het voorstel van G. levert daarom meer verwarring op over de democratische legitimatie van en controle op de EU. Wie is nu de baas en wie controleert die baas? We hebben de nationale parlementen en de EU parlement, we hebben volgens G de direct gekozen voorzitter van de Commissie (uitvoerende partij) en (in)direct ministers/regeringsleiders. Het voorstel van G. is als een appendix bij de eerder vermelde handleiding. Het voorstel van G. en de interesse van de ‘reacteur’ stemmen mij niet hoopvol.
De directe verkiezing, die door menige politicus de oplossing is voor het democratisch hiaat, is een Ritaanse onfortuinlijke oplossing die tot nog meer maatschapplijke ellende leidt. Neem burgers serireus en leg ze speels de systeemcomplexiteit van onze maatschappij uit. Onwetendheid maakt meer kapot dan je lief is.
L.S.,
Merci voor de reactie.
Het probleem is dit: De kennis over de EU is spectaculair slecht. Een paar maanden geleden, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Europees Parlement, was er een speciale Eurobarometer over dat Parlement. De meest tragische conclusie: Maar ongeveer 50% van de respondenten wist dat dit parlement direct gekozen wordt. Geen wonder dat mensen klagen over een gebrek aan democratie!
De persoon die verantwoordelijk is voor dit probleem, Commissaris Margot Wallström, heeft allerlei glorieuze plannen (plan D, etc.), die geen van allen ook maar een beetje verschil zullen maken. Haar inspraakbijeenkomsten, etc., bereiken namelijk alleen maar mensen die al geïnteresseerd zijn in Europa. (pro of contra)
Wat nodig is, is een veel drastischere manier om de burger te informeren. Dit is tot nu toe het enige voorstel dat ik heb gehoord. Een intensieve politieke campagne, over het EP en de zetel van de President van de Commissie, leidt hopelijk tot veel aandacht in de massamedia en daarmee tot een beter geïnformeerde burger.
En, FWIW, het mag weliswaar Ritiaans onfurtuynlijk zijn, maar de burger vindt toch al dat hij/zij overal de baas over zou moeten zijn. Persoonlijk vind ik het concept van een referendum drie keer niks, en ik kan ook uitleggen waarom. (”NRC gisteren: 40% van de Ieren stemde uit onbegrip.”) Maar onder een steeds groter deel van de bevolking is dat een volstrekt onacceptabel standpunt. Dit ondermijnt de legitimiteit van de vertegenwoordigende democratie, vooral waar zij toch al niet zo legitiem was, dwz in Brussel.
Zolang het idee heeft post gevat dat democratie betekent dat de (meerderheid van de) bevolking altijd zou moeten krijgen wat ze wil, kunnen we deze misvatting het beste managen door mensen te laten stemmen op personen in plaats van ideeën. Een direct gekozen President van de Commissie kan weinig kwaad, vooral in vergelijking met een referendum over ratificatie, de belastingdienst of het nieuwe zorgstelsel. (Om maar wat voorbeelden te noemen.)
Beste ‘reacteur’,
We zijn het volstrekt eens met elkaar uitgezonderd dan de gekozen voorzitter. Weeffoutje in het denken mede omdat u een negatief referentiepunt gebruikt. Slechter dan goed, is slecht, maar beter dan slecht is nog niet goed.
Nu is de vraag op welke wijze wij die spectaculaire onwetendheid kunnen verminderen. We kunnen natuurlijk wel mijn zijn tweeën blijven BLOGGEN, maar daar lossen we niets mee op. Weliswaar zijn woorden ook daden, maar niet alle daden zijn woorden.
Interessant is Frankrijk. I.t.t. Nederland zijn daar prima boeken over de EU te krijgen voor de middelbare school. Ik ben zelf aan het kijken of dergelijke boeken niet vertaald kunnen worden in het Nederlands/of er een onderwijsmarkt is. Dat laatste punt vraagt echter om meer inzicht in het lespakket.
We zouden onze politici moeten stimuleren om ook eens hun denkbeelden in een boekvorm te gieten. Uitgevers in Frankrijk geven soms kleine boekjes uit met het L-verdag met een enorm voorwoord van ….. Sarko. Dat vind ik geweldig: de man bekent kleur. Ik zie dat Balkende niet doen. Er zijn uitzonderingen zoals mensen als Bolkenstein, Balkende (vroeger) en wijlen Nuis. Daarnaast worden ook essays en opiniestukken geschreven zoals door voorheen Plasterk, Van Dam, Pronk. Interessant is het recente boek van D66 ‘Eigenlijk bent u een Europeaan.’ Er is dus nog hoop.
Het is jammer dat leden van politieke partijen hun voormannen en vrouwen niet stimuleren om na te denken hoe de samenhang tussen lokaal en globaal kan worden uitgelegd. Ooit hebben we in een campagne Pronk uitgenodigd met de programma ‘De wijk in de wereld, de wereld in de wijk.’ Helaas werd Fortuyn vermoord en ging de campagne niet meer door. Mensen als Pronk willen wel.
In Utrecht hebben we twee campagnes gevoerd (parlement en het Verdrag) met bijna alle partijen onder de noemer van “Utrecht gaat Europees.’ (SPn natuurlijk weer niet). De boodschap was simpel: weten waarover je democratisch kan stemmen vraagt ten eerste oom kennis waarover je moet stemmen. Als politiek zo belangrijk is, dan is de beste campagne om als gezamenlijke politieke partijen een markt te vormen waar burgers zelfstandig informatie krijgen en tegelijkertijd discussie kunnen voeren met alle vertegenwoordigers ter plekke. Interessant was destijds het landelijke campagneteam van de PvdA dit marktje maar niets vond. In Utrecht hebben we ons daar natuurlijk niets van aangetrokken. En rarara, welke grote stad heeft prima resultaten destijds bereikt!
De TV en PC (internet/games) zijn aan zet. Ooit heb ik Max van den Berg eens voorgesteld om een groot EU-spelprogramma op TV te organiseren. Er was reeds een producer en een mooi uitgewerkt concept. Max wilde niet: te populair. We hadden destijds zonder Max moeten doorgaan. Met games kom je op scholen en de PC een heel stuk verder. Er geen reden om te denken dat een EU-SIMS niet zou lukken.
Politici en brave burger, zoals u en ik gebruiken vaak de verkeerde kanalen. We zoeken te vaak alleen deze BLOG, de VK of het NRC voor de preek voor eigen parochie. Ik poog af en toe wat te plaatsen in het AD; lukt bijna nooit op het onderwerp EU (lokale politiek wel). Ik blijf doorbijten. Willem Vermeend schreef/schrijft wel in de Telegraaf of is aanwezig een TV-vastgoedjongen. En daar valt een wereld te winnen.
Misschien moet de Waterland denktenk maar eens nadenken over een Telegraaf/AD/RTL/SBS offensief om het zwart-wit denken en Ritasimplisme de wereld uit te helpen. Ik doe graag mee en mijn partij D66 ook (meen ik). U ook?
Vraag: waarover moet de burger geïnformeerd worden gesteld dat hij of zij iets over de EU wil horen? Ik vraag dit om de volgende reden. Een week geleden was ik op een Nexus-conferentie over Europa, onder de titel ”Identity, please”, Daar kwamen in een mum van tijd 1100 mensen naar toe, voor kaartjes van 50 euro het stuk. Zoals we daar zaten, zo realiseer ik me achteraf, vormden wij de nette variant op het thema dat Gert Wilders en Rita Verdonk in de politiek gemonopoliseerd hebben: die van de collectieve identiteit en hoe inclusief of exclusief die is.
Als de discussie maar over Europa en cultuur, identiteit, religie, de Islam versus het Westen of de Verlichting gaat, krijg je veel mensen op de been. Dat geldt ook voor Balkenende, die de conferentie belangrijk genoemg vond om er even ziijn gezicht te laten zien en het Nexus-boek in ontvangst te nemen. Op de conferentie waaren flink wat jongeren en nog meer ouderen. Allemaal blank, goed opgeleid en met een meer dan gemiddeld inkomen, schat ik. Die wilden wel cultureel verheven en gesticht worden.
Praat over religie, cultuur of identieit en de ogen van je gehoor beginnen te glimmen, praat over politiek, transparantie, referenda of verantwoording en de ogen van je gehoor blikken dof voor zich uit. Dat is werk, geen ontspanning. Wie wil er nu over gelaagde vormen van politieke vertegenwoordiging en het verschil tusesn governance en government, of policies en politiek horen? Een Nederlandse vertaling van dit soort verschillen bestaat bij mijn weten niet, zoveel belangstelling is er voor.
Kortom, als je met games of spelletjes komt, hoe zien die er dan ongeveer uit? Wat mis je als je het laatste nieuws over Europa mist? En waarom zou je het niet allemaal aan je voorbiij laten gaan? Hoe urgent is Europa?
L.S.,
Er zijn zeker veel verschillende mogelijkheden om de burger beter te informeren. Idealiter proberen we ze allemaal. Het probleem is dat veel ideëen erop neerkomen dat de aanbieder van de informatie duwt, inplaats van dat de consument van informatie, de burger dus, trekt. Het mooie van dat idee van een gekozen president van de Commissie is dat het ervoor zou kunnen zorgen dat de media, namens de burger, om informatie gaan vragen. Anders lijkt het nog steeds alsof de EU aan de burger wordt opgedrongen.
@Pieter Pekelharing: Laten we maar eens beginnen met het verschil tussen de drie (of vier) grote instellingen, en iets van een idee van personen. Wie is Barosso? Wie is Neelie Kroes? Wat doen deze mensen? Sophie in ‘t Veld? Van Buitenen? (Hoeveel Nederlandse MEPs kan ik eigenlijk uit mijn hoofd noemen? Veel te weinig, lijkt me.) Trichet?
Als de gemiddelde burger het verschil weet tussen Commissie, Raad en Parlement, en er een paar namen bij kan noemen, zijn we al een stuk verder.
En wat betreft de vraag “waarom zou je het niet allemaal aan je voorbiij laten gaan?” zou ik zeggen dat het EU niveau voor de gemiddelde burger minder urgent is dan het nationale niveau, maar niet veel.
Beste ‘reacteuren’,
PP’s uitspraak “Een Nederlandse vertaling van dit soort verschillen bestaat bij mijn weten niet, zoveel belangstelling is er voor” lijkt logisch, maar is het niet. Het is bovendien erg Ritiaans.
Hoeveel mensen hadden ooit de behoefte aan de Senseo, de dobber aan een vislijn, de EGKS, de inbussleutel, de soepstengel, het feofalisme, de Vrijzinnige Bond, de kegelsnede, de visvork, het liberalisme, Monty Python, Nederlandse musicals, Frans Bauer, inenting tegen polio, de pizza of de fotoon? Niemand toch?
Het zijn mensen met visie, durf, doorzettingsvermogen die door zeer hard werken en met mazzel een idee gerealiseerd krijgen. Dat geldt ook voor de oprichters van de EU: je kunt mensen overtuigen door het goede idee (hart), het goed uitwerken (hoofd) en het prima uitvoeren (handen). Succes is niet verzekerd, maar niets doen levert geheel niets op.
Ik ben het daarom met Martinned eens, op de eerste alinea na natuurlijk, van zijn laatste bijdrage eens.
Maar…het wordt tijd voor aktie: boodschappen en politieke folders verspreiden.