Het is natuurlijk een archaisch verschijnsel in de 21ste eeuw: een politieke partij in Nederland die vindt dat vrouwen niet bestemd zijn om te regeren en dus zich niet namens de partij verkiesbaar mogen stellen. Ze mogen natuurlijk wel stemmen: op mannen.
Enige tijd terug deed de Raad van State een uitspraak over of het al dan niet rechtmatig was dat de toenmalige Minister van Binnenlandse zaken en koninkrijksrelaties de subside aan de SGP had stopgezet. De minister had de subsidie overigens stopgezet na een eerdere gerechtelijke uitspraak.
De Raad van State oordeelde in haar uitspraak dat “het Vrouwenverdrag niet noopt tot het buiten toepassing laten van de Wet subsidiëring politieke partijen’ waar het gaat om de subsidieaanvraag van de SGP. De Nederlandse wetgever heeft bij de totstandkoming van die wet een afweging gemaakt tussen het belang van gelijke behandeling en het belang van politieke partijen om de vrijheid te hebben hun gedachtegoed uit te dragen. Die afweging laat artikel 7 van het verdrag toe.” De Raad vond dat het vrouwen vrij staat zich op andere wijze te verenigen en bij andere partijen actief te zijn, of er zelf één op te zetten.
Dat vond ik toen al een rare uitspraak. Als allochtonen zouden worden geweigerd bij een horeca-gelegenheid, en dat werd goedgekeurd met het argument dat er nog voldoende andere café’s zijn waar ze heen kunnen, of dat ze zelf een restaurant op kunnen zetten, dus dat deelname aan het uitgaansleven verzekerd is, dan zou de wereld te klein zijn. Maar bij een grondrecht als deelname aan politieke besluitvorming mag dit gesjacher blijkbaar wel. De Raad van State oordeelde echter dat “maatregelen die vrijheden en rechten van een politieke partij beperken, slechts onder bijzondere omstandigheden zijn gerechtvaardigd. Politieke partijen zijn essentieel voor het goed functioneren van een pluriforme, democratische samenleving.”
Gister heeft het Gerechtshof in Den Haag uitspraak gedaan over een andere zaak die door het Clara Wichmann proefprocessenfonds was aangespannen. De rechter oordeelde dat de SGP vrouwen discrimineert doordat zij namens die partij geen politieke functies mogen bekleden. De Staat moet nu optreden tegen het feit dat de SGP vrouwen discrimineert.
Het is interessant om even naar de overwegingen te kijken. De Staat en de SGP, vonden dat niet tegen de SGP hoeft te worden opgetreden omdat dan een inbreuk wordt gemaakt op grondrechten van de SGP, te weten (a) het recht van de vrijheid van godsdienst, (b) de vrijheid van vereniging en (c) de vrijheid van meningsuiting.
De rechter heeft geoordeeld dat de vrijheid van godsdienst niet in de kern wordt geschonden. “SGP-leden worden niet belemmerd in het belijden van hun geloof als zij gedwongen worden vrouwen niet uit te sluiten van het passief kiesrecht. De kern van het recht op godsdienstvrijheid is de bescherming van de persoonlijke geloofsovertuiging en de handelingen die daarmee nauw verbonden zijn, zoals daden van verering die deel uitmaken van een religieuze praktijk in een algemeen aanvaarde vorm“, vindt de rechter. Oftewel: de SGP leden kunnen nog steeds naar de kerk en daar hun geloof belijden zoals zij willen, daar doet het feit dat zij vrouwen in principe moeten toestaan zich verkiesbaar te stellen, niets aan af. Religie, zegt de rechter hiermee, is een privézaak. Dat is een uitspraak met belangrijke gevolgen: het betekent dat georganiseerde religies zich niet op de vrijheid van godsdienst mogen beroepen als zij anderen in hun vrijheid willen belemmeren. Persoonlijk juich ik dat toe.
Ook de vrijheid van meningsuiting van de SGP is niet in het geding, omdat “een maatregel die de SGP ertoe dwingt om vrouwen niet uit te sluiten van het passief kiesrecht de SGP-aanhangers op geen enkele manier belet om het vrouwenstandpunt uit te dragen, in het parlement of elders“. Kort gezegd, ook al moeten ze vrouwen toestaan zich verkiesbaar te stellen, SGP-ers kunnen nog steeds zeggen wat zij willen.
Het recht van vrijheid van vereniging, het recht om een partij naar eigen inzicht te organiseren en zelf te beslissen wie de partij vertegenwoordigt in de Kamer, wordt met het nemen van maatregelen volgens het hof “weliswaar aangetast, omdat de SGP-leden zich dan niet kunnen verenigen en organiseren op de grondslag zoals zij die wensen, maar het gaat hierbij slechts om één aspect van hun ideologische grondslag. De inbreuk gaat niet verder dan dat de SGP belet wordt op voorhand al haar vrouwelijke leden van het passief kiesrecht uit te sluiten. Zij kunnen zelf bepalen hoe ze de kandidatenlijsten willen samenstellen en welke politieke standpunten de kandidaten uitdragen. Ook het vrouwenstandpunt kunnen zij uitdragen“. Kort gezegd, ze moeten weliswaar vrouwen toestaan zich kandidaat te stellen, en dat tast engszins de grondslag aan waarop zij zich verenigen, maar ze kunnen nog steeds gewoon die vrouwen niet kiezen.
De rechter vindt dat de schending van het essentiële en fundamentele grondrecht van het verbod op discriminatie van (in dit geval) vrouwen wel degelijk zwaarder dan de aantasting van onder meer de vrijheid van vereniging. Dat lijkt me terecht. De Staat moet nu een list verzinnen, en de SGP alsnog dwingen toe te staan dat vrouwen zich verkiesbaar stellen.
De ook hier gebruikte vergelijking met de kroeg wordt veel gehoord in dit verband. Maar het is een valse vergelijking, en wel hierom
Je stelt dat: “Als allochtonen zouden worden geweigerd bij een horeca-gelegenheid, en dat werd goedgekeurd met het argument dat er nog voldoende andere café’s zijn waar ze heen kunnen, of dat ze zelf een restaurant op kunnen zetten, dus dat deelname aan het uitgaansleven verzekerd is, dan zou de wereld te klein zijn.”
Dat klopt en terecht. Een café is een openbare gelegenheid waarvan je zelfs zou kunnen stellen dat de doelstelling is om zo veel mogelijk mensen (ook wel: klanten) naar binnen te lokken. Een café dat de toegang ontzegt aan bijvoorbeeld mensen met een kleurtje overtreedt daarmee de strafwet en wordt, of zou moeten worden vervolgd. De SGP daarentegen is geen openbare gelegenheid, maar een besloten vereniging, die haar eigen regels hanteert. Vergelijk het met een herenclub of een studentenvereniging.
Desondanks zou je best van mening kunnen zijn dat de SGP discrimineert en daarmee de wet overtreedt. In dat geval zou ik een strafzaak verwachten tegen de SGP – en niet een bestuursrechtelijke tegen de staat. Bij veroordeling vervalt automatisch het recht op subsidie voor zo’n partij. Geen discussie over mogelijk. Maar blijkbaar vindt ook het CW-instituut niet dat de SGP zich schuldig maakt aan discriminatie.
Laat ik eerst de Clara Wichmann stichting complimenteren. Goed gedaan! Als ik het goed heb : 2 zaken aangekaart die de rechtsstaat raken. Het zijn wel 2 verschillende zaken: de eerste betrof de relatie tussen De Staat en de SGP ivm subsidie en de tweede betreft de SGP zelf. Daar is dus geen andere stakeholder bij betrokken. Gezien vanuit juridisch standpunt dan. (Ja , ok: Clara.)
Een aantal punten.
1. Hoewel die vrijheid van geloofsovertuiging een grondwettelijk recht is staat hij aardig in de weg bij de oordeelsvorming, rechtspraak, etc. IK verwijs graag naar het m.i. glasheldere stuk van Paul Frentrop in de HP ( ok,ok..) van 21 dec. We raken in de vele discussies echt de weg kwijt door dit artikel in de grondwet. Het D66 standpunt (ok,ok…) is zo gek nog niet.
2. De kwestie is niet zozeer de vrijheid van geloofsovertuiging, van meningsuiting en van vereniging m.i. Maar in de kern is de vraag of een vereniging zijn eigen organisatieprincipes en selectie methoden mag hanteren voor bestuurlijke funkties. Het doel van deze vereniging: SGP , staat nl. niet ter discussie in deze discussie. Met een zeker sarcasme kun je ook hier volhouden dat het adagium: het doel ‘heiligt’ de middelen, klopt. Geen vrouwen als middel aub.
3. Het wachten zou nu zijn op de aktie van onze Staat. Die aktie kan niet anders dan zijn gericht op het organisatieprincipe van de SGP-organisatie. Of de SGP nu een stichting en/of vereniging is maakt niet veel uit. De Staat zou gaan ingrijpen in een juridisch onafhankelijke rechtspersoon. Niet haalbaar naar mijn idee.
4. Ook niet haalbaar is aangrijpen op het doel van de SGP. Want alleen ‘criminele organisaties’ zijn aan te pakken middels de ‘leiding geven aan en/of lid zijn van’- formule. Natuurlijk, in mijn kroegen is vrouwen diskremenasie, crimin-eel. Hoewel ik het standpunt om de SGP alleen hierom al naar de obscure uithoeken van het discours te sturen van harte deel, wordt dat natuurlijk helemaal nx om deze weg te bewandelen. Ehhh… waarom eigenlijk niet?
5. Ik proef ook bij een aantal anderen (NRC, etc) dat deze kwestie verder gaat dan alleen de SGP. Wat moet je met politieke partijen die hun religie als uitgangspunt nemen of erger: religieuze partijen die hun politiek gaan/willen bedrijven? Verbieden? OP basis van wat dan?
6. Nog een stap verder: het subsidieren van een politieke partij die ‘discrimineert”is 1 maar het subsidieren van bijzonder onderwijs, en niet alleen de gristelijke sgolen, dan? OK, andere kwestie maar toch. Het bijzonder onderwijs heeft de vrijheid naast de verplichte dingetjes , het bijzondere te accentueren. Zoals de positie van vrouwen bijv. Of van homozuelen, of van het gristendom, of van …
Laten we ons eigen Uruzgan- de – opbouw-missie beginnen in Nederland . Op de bible-belt. Maar dan alleen de vrouwen van D.Berlijn, nu dat nog kan voor zijn vertrek, er op uit sturen. Wapens? De pil en voorbehoudsmiddelen uitdelen, vaccineren tegen polio, ziektekostenverzekeringen , contactlensen, etc. Waarschijnlijk zijn dat allemaal mijn eigen vooroordelen. Maar dat die SGP – vrouwen nou eens naar Clara W. moeten luisteren is overduidelijk. Hoeveel vrouwen zijn dat eigenlijk? Die van de SGP dan. Net zoveel als burka-draagsters?
@ duino: was het maar een herenclub of een duivenhouderssocieteit. Maar het is een politieke partij, en hij heeft dus ook een openbare functie. Wat als de SGP ooit een fikse meerderheid behaalt? Dan wordt dit fundamentalistisch en discriminerend gedachtengoed beleid. Met biljartclubs of verenigingen van duivenhouders heb je dat gevaar niet. Dat was nou net het punt van Baukje Prins, eerder op dit weblog.
Bovendien, duivenhouden of biljarten is geen grondrecht. Stemmen en gekozen mogen worden, wel.
@ brechtje: duivenhouden, biljarten met z’n allen is wel een grondrecht. Vrijheid van vereniging nl. En individueel mag het ook als het maar niet in strijd is met de APV ter plaatse. Dus dat snijdt geen hout. En de stap naar politiek is zo gemaakt zoals de PvdD laat zien. Duiven vallen daar toch ook onder?
Neeh, niet het duivenhouden is een grondrecht maar et verenigen. Echter, dan had de SGP gewoon een vereniging kunnen zijn. Punt is dat zij een politieke partij is, en dus politieke (regerings-)macht nastreeft. Dat doen duivenhoudersverenigingen niet. Daarmee ga je toch een stapje verder, nl je verenigt je niet alleen op bepaalde basis, waar je eigen leden zich vrijwillig aan onderwerpen, maar je streeft ook na om anderen zich aan jouw regels te laten onderwerpen (zij het langs democratische weg). Dat vind ik toch wel een substantieel verschil.
@ brechtje : sorry voor het misverstand. Ik schreef ‘met z’n allen’ en daarmee doelde ik op het verenigen.
Je andere punt is interessant: politieke partijen ’streven er naar om anderen zich aan jouw regels te laten onderwerpen.’ Dat is een generalisering waar op af te dingen valt. Ongetwijfeld zijn er boekenkasten over dat ’streven’ vol geschreven die ik niet gelezen heb overigens. Wel lees ik Willem Schinkel. En dat sterkt mij in de constatering dat politieke partijen ( zeer) uiteenlopende paradigma’s, opvattingen, ideologien hebben. Of de SGP onder de partijen valt die “anderen aan hun regels willen onderwerpen” of juist hun eigen regels voor hun leden willen veilig stellen? Ik denk dat laatste. En de PVV ook. Hoewel de PvV geen leden heeft natuurlijk. Er is m.i. een essentieel verschil tussen: ‘u moet doen wat ik wil en ook doe’ versus ‘u moet mij niet belemmeren in wat ik doe/wil doen.’ Kort door de bocht: de SP variant versus de PvV variant.
In mijn betoogje hierboven verkende ik de mogelijkheden van De Staat om de SGP aan te pakken. Hoewel wat impliciet, was mijn conclusie dat ik dat juridiese gaatje niet zo snel zag. Jammer dat jij of anderen daar niet op in gaat/gaan.
Mooie dagen allemaal!
De SGP wil een theocratie.
Maar zeiler, dat is er juist wel. want juist omdat de SGP méér wil dan gezellig samen zijn, is het niet goed om discriminatie te laten gebeuren, zie http://waterlog.wordpress.com/2007/12/08/staatkundig-gereformeerde-broederschap/
@Brechtje: Het is in Nederland vrijwel onmogelijk om een politieke partij te verbieden die met democratische methoden de wet wil veranderen. Je mag er als politieke partij naar streven om de democratie af te schaffen.
@Brechtje (3):
Als de SGP ooit een fikse meerderheid behaalt, zullen de ideeën van de SGP vertaald worden in beleid. En die ideeën worden niet beïnvloed door het intrekken van de subsidie.
Als het doel is om SGP-mensen te overtuigen van de idee dat vrouw en man gelijkwaardig zijn en gelijke rechten moeten hebben, moet je met ze in discussie gaan over dat onderwerp. En dan het liefst een open discussie waarin je wel luistert naar de argumenten van de ander, en ook accepteert dat je van mening kunt verschillen. En zolang de SGP hun ideeën niet aan mij opdringen (en dat doen ze nu eenmaal met 2 zeteltjes niet), wil ik best accepteren dat zij anders denken over bepaalde onderwerpen. Gelukkig denkt een overgrote meerderheid van de bevolking niet als de SGP.
De SGP dringt zijn standpunt natuurlijk wel op aan hun leden (man en vrouw), maar van die leden mag je veronderstellen dat die het er wel mee eens zullen zijn.
Voor wat betreft het artikel van Baukje Prins, zie mijn reactie daarop.
@Brechtje (8):
Als je van mening bent dat de SGP discrimineert, zou ik een gang naar de strafrechter logisch vinden. Discriminatie is namelijk gewoon strafbaar en een politieke partij die discrimineert verliest automatisch enig recht op subsidie. Enough said, end of discussion.
Maar blijkbaar – want die weg wordt niet gevolgd – is “men” – i.c. de CW-stichting – niet van mening dat dat het geval is.
@ Duino: dat laatste kun je niet stellen. Want de laatste uitspraak van het hof impliceert nu juist dat de overheid móet optreden tegen de SGP omdat deze discrimineert! Het CW instituut heeft ook zaken aangespannen tegen de SGP om die partij te dwingen haar statuten te wijzigen. Als ik het goed heb begrepen loopt dat nog. Maar het is logisch dat je in deze kwestie een aantal punten aangrijpt, niet slechts één.