Staatkundig Gereformeerde Broederschap

Waterlog plaats regelmatig gastbijdragen. Vandaag een stuk van filosofe Baukje Prins, werkzaam aan de Faculteit Wijsbegeerte van de Rijksuniversiteit Groningen. Prins verbaast zich over de beslissing van de Raad van State om de SGP alsnog subsidie toe te kennen, nadat de civiele rechter in 2005 bepaalde dat de Nederlandse overheid geen subsidie meer mocht vestrekken aan de partij omdat deze vrouwen discrimineert. Dit stuk verschijnt vandaag ook in Trouw.

De Raad van State heeft in zijn wijsheid besloten dat de beginselen van de Staatkundig Gereformeerde Partij niet in strijd zijn met het Internationale Vrouwenverdrag. De SGP ontvangt binnenkort dus alsnog de anderhalf miljoen staatssubsidie die de partij de afgelopen jaren was misgelopen. De partij mag vrouwen buitensluiten, aldus de Raad, omdat het daarmee vrouwen niet onmogelijk wordt gemaakt deel te nemen aan het democratisch proces. Vrouwen kunnen immers lid worden van een andere partij, of ze kunnen zelf een partij oprichten.

Er is veel te zeggen voor dit oordeel van deze Raad van wijze mannen. De vrijheid van organisatie en vergadering is immers een essentieel bestanddeel van onze democratische rechtsstaat. Maar hoe verhoudt zich dat tot Artikel 1 van onze grondwet, dat stelt dat discriminatie ‘op welke grond dan ook’ niet is toegestaan? Die boodschap wordt elke inburgeraar ingewreven, ze staat zelfs in deftige letters op het diploma dat hij krijgt overhandigd.

Dat klopt, maar onze liberale democratie is niet alleen gegrondvest op het democratische beginsel van gelijkheid, maar ook op het liberale beginsel van vrijheid. Particuliere organisaties mogen zich organiseren zoals ze willen: op grond van een gedeelde hobby, een gedeeld belang, een gedeelde identiteit. Zo kennen we vrouwenkoren, patiëntenverenigingen, homo-organisaties, kerken, etcetera. Maar is een politieke partij wel een particuliere organisatie?

Politieke partijen spreken zich uit over het publiek belang. Wanneer ze voldoende kiezers aanspreken oefenen ze via het parlement invloed uit op het beleid van de overheid, en als ze echt succesvol zijn kunnen ze zelfs het land gaan (mee) regeren. Als we een politieke partij beschouwen als een publieke organisatie, dan lijkt het niet meer dan redelijk dat ze dient in te stemmen met de grondbeginselen van onze rechtsstaat om in aanmerking te komen voor overheidssubsidie. Het probleem is echter dat we daarmee elke partij die in haar eigen ogen redelijke kritiek heeft op die beginselen, gelijke kansen op participatie in de publieke arena ontzeggen – en dat is ondemocratisch.

Bovendien is het nog niet zo lang geleden dat er serieus werd nagedacht over de oprichting van een Vrouwenpartij die ervoor moest zorgen dat feministische issues nu eindelijk eens zouden doordringen tot de Nederlandse politieke agenda. Niemand die protesteerde dat zo’n politieke partij strijdig was met het beginsel van gelijke behandeling. Integendeel, het zou een partij zijn geweest met het legitieme politieke doel om de positie van de vrouw te verbeteren.

Volgens mij biedt de uitspraak van de Raad van State de SGP een unieke kans om zichzelf opnieuw uit te vinden, namelijk als mannenpartij. Haar grondbeginselen, de ‘de vreeze des Heeren’ en de erfzonde, zijn tenslotte typisch masculinistische beginselen: het gaat om de onderwerping aan een mannelijke God, en om de strijd tegen het Kwaad, over de man afgeroepen toen de vrouw zich in het paradijs door de duivel liet verleiden. De partij zou zich dan ook nadrukkelijker kunnen beroepen op haar ontstaansgeschiedenis en haar beginselvastheid: in 1918 opgericht als protest tegen het vrouwenkiesrecht, als deel van een verwerpelijk ‘revolutionair emancipatiestreven’ dat ze tot op de dag van vandaag beschouwt als strijdig met ‘de roeping der vrouw’. En ze kan zich opwerpen als verdediger van de bestaande machtspositie van mannen met een beroep op de in de heilige schrift geopenbaarde ‘ordening Gods’, waarin de man het hoofd is van de vrouw, en er geen plaats is voor individueel, maar alleen voor ‘huismanskiesrecht’.

Met de herprofilering van de SGP als een echte mannenpartij weten we precies waar we aan toe zijn. We kunnen haar tegenspreken op haar visie op de gelijkwaardigheid-maar-niet-gelijkheid-van vrouwen wanneer deze schadelijk is voor vrouwen, zoals haar afwijzing van het vrouwenkiesrecht of van abortus. Maar we kunnen in haar soms ook een bondgenoot vinden wanneer diezelfde visie vrouwen ten goede komt. Zo diende de SGP onlangs een motie in voor een verbod op pooierschap, die door de meerderheid van de Tweede Kamer werd ondersteund. Vanuit feministisch perspectief zijn pooiers uitbuiters van vrouwen, vanuit masculinistisch perspectief zijn pooiers misschien verwerpelijk omdat ze mannen een slechte naam geven. Maar who cares? Het masculinisme kan een verrijking zijn van het Nederlandse politieke landschap. Bij deze herprofilering past natuurlijk wel een nieuwe naam. Wat te denken van de SGB, de Staatkundig Gereformeerde Broederschap?