Afgelopen zaterdag was ik te gast op het 15e partijcongres van de SP. Over de gastvrijheid van de socialisten heb ik na aanvankelijke misverstanden (zie mijn eerdere blog) niets te klagen. Eerste Kamerlid Arjan Vliegenthart begeleidde me zelfs persoonlijk naar de Van Nelle-ontwerpfabriek in Rotterdam. Bij binnenkomst werd iedereen gratis gefotografeerd tegen een achtergrond van SP-leuzen. Wantrouwig dacht ik nog even: bewaren ze een extra mugshot van me in een geheim archief? De lunchbroodjes waren echter prima belegd. Na afloop kregen we bovendien een grote roodwitte boodschappentas mee met de tekst ‘De drager is de boodschap. Een maatschappij voor mensen’. De inhoud: een rode appel, een flesje sap, wat snoepgoed, en een doosje met rode tomaatvormige soepkommen (voor tomatensoep?)
Maar Jan Marijnissen en de zijnen hebben me er niet van kunnen overtuigen dat de SP ‘de meest democratische partij van Nederland’ is. Het congres viel op door ‘een indrukwekkend conformisme’, schreef het dagblad De Pers terecht. Voorlieden en afgevaardigden benadrukten bij herhaling dat de SP geen praatclub maar een handen-uit-de-mouwen-club was: ‘we zijn geen denkers maar doeners’. Dit soort dingen zeg je niet als je meningsverschillen, kritiek en discussie beschouwt als de kern van de democratie. De kern van de SP is daarentegen strijdbaarheid en eenheid. Verdeeldheid is zowel onnodig als onprettig: ‘iedereen moet dezelfde kant op voetballen.’ Discussie is ‘geen taboe’, maar als een besluit eenmaal genomen is, moeten de rijen zich sluiten. Degenen die dat niet bevalt moeten zich ‘op hun positie beraden’. Want ‘iedereen heeft het recht’, aldus Jan Marijnissen in een genereuze wending, ‘om tot de conclusie te komen dat de SP bij nader inzien toch niet bij hem past’.
Massaal applaus was er dan ook voor mensen zoals de Amsterdamse afdelingsvoorzitter Laurens Ivens, die het Comité Democratisering SP afkatte als ‘het Comité voor de Ontwrichting van de SP’, en vond dat kritische SP-leden het bestuur en de partijraad ‘schoffeerden’. Dergelijke ‘gelukszoekers en carrièremakers’ moesten subiet worden uitgeschreven. De afgevaardigde uit Uden meende dat deze kritici het intern moesten uitvechten, en bij verlies hun fatsoen moesten bewaren en in stilte moesten vertrekken (groot applaus). De afdeling Rheden, die inbracht dat er ‘op alle niveaus ruimte moet zijn voor kritiek en discussie’ kreeg de handen nauwelijks op elkaar. Toen Elizabeth Bakker van het gewraakte Comité zei dat er een ‘ernstig gebrek’ was aan interne democratie, dat er sprake was van ‘een ongezond klimaat van kadaverdiscipline’ en dat een afwijkende mening binnen de SP ‘vaak niet mogelijk’ was, werd zij onthaald op boegeroep.
Alle dertien door het partijbestuur voorgestelde leden, onder wie een aantal Tweede Kamerleden, werden volgens plan gekozen in het bestuur. De drie tegenkandidaten haalden het niet. De kwalificatie ‘voorgedragen door het partijbestuur’ voldeed, in tegenstelling tot de aanduiding ‘voorgedragen door de afdeling’ of ‘voorgedragen op basis van 75 stemmen’. Volgens de Nota van Wijziging was het ‘ongewenst en ondemocratisch’ om leden uit te zonderen van het recht om zich voor bepaalde functies kandidaat te stellen omdat ze een andere functie elders in de partij vervulden. Dat gold ook voor de partijvoorzitter en de algemeen secretaris. Het amendement dat het omgekeerde suggereerde, namelijk dat dubbelfuncties ondemocratisch waren, werd door sommige afgevaardigden zelfs ‘beledigend’ geacht voor de betrokkenen. Kom niet aan Jan! De Tribune, die eerder in opspraak kwam vanwege zijn onafhankelijke berichtgeving over de affaire-Yildirim, moest een partijblad blijven zonder redactiestatuut: ‘De Tribune is van ons, niet van de redactie’.
In de pauze reageerde Arjan Vliegenthart op mijn opmerking dat er toch wel wat kritiek werd geuit: ‘Ja, het valt mee hè?’ Harry van Bommel hoorde ik in het voorbijgaan zeggen dat ‘we het ergste nu wel hebben gehad’. Onder vier ogen willen prominente SP’ers nog wel toegeven dat de partij te krampachtig omgaat met interne tegenspraak. Maar in het openbaar sluiten zich de gelederen. De paar amendementen die de interne democratisering wilden bevorderen werden dan ook massaal door het congres verworpen. Het was allemaal ‘marginaal gezeur’ van een kleine minderheid, zoals Marijnissen eerder herhaaldelijk had betoogd. De media waren de boosdoeners die de zaak hadden aangeblazen. Vooral de Volkskrant was bezig een ‘hetze’ te voeren tegen de SP. De krant reageerde meteen met een hoofdredactioneel commentaar: ‘SP schiet in kramp’ en een cartoon van Jos Collignon (zie boven), waarin Jan als Jezus over het water loopt in de richting van een rijzende Tomaat, met achter zich heftig zwemmende maar ook enkele verzuipende volgelingen.
De Fundamenten Versterken, zo luidde de titel van het congres. De SP wil zijn fenomenale groei vooral begeleiden door het eigen gelijk beter uit te leggen. De affaires van de afgelopen tijd zijn groeistuipen die voortkomen uit ‘onwetendheid’ over hoe de zaken werken bij de SP. Vandaar de grote nadruk op de scholing van nieuwe leden en kaders. Een strijdorganisatie als de SP vereist immers een bijzonder soort leden, die zich door hun inzet en betrokkenheid onderscheiden van de leden van andere politieke partijen. ‘Zonder kennis van het politieke ABC van de SP is het niet mogelijk op enigerlei wijze verantwoordelijkheid binnen onze partij te dragen’, aldus de Nota van Wijziging, die onverbloemd paternalistisch is: ‘Iedereen die een bijdrage wil leveren aan onze partij moet de kans krijgen om te begrijpen waarom we zijn zoals we zijn en waarom we doen wat we doen. Dat inzicht ontstaat niet vanzelf, daar (dat?) moet worden gevoed’.
In zijn Volkskrant-column van 29 november stelt Marcel van Dam dat de SP ‘nog de enige echte politieke partij’ is. Hij heeft blijkbaar heimwee naar de frontmentaliteit van gestaalde kaders die het debat graag opofferen aan de noodzakelijk geachte eenheid. Maar Van Dam vergeet dat een onafhankelijke column als de zijne, anders dan in de vermaledijde Volkskrant, binnen de SP niet lang zou overleven. Dat de SP de ‘enige echte politieke partij is’, kan ook anders worden geïnterpreteerd. Ik hoop dat deze partij de laatste is in haar soort. Want van dit soort politieke eenheidswoede moet de democratie juist worden bevrijd.
‘Van dit soort politieke eenheidswoede moet de democratie juist worden bevrijd.’
Hangt van je opvatting van democratie af. Als je deliberatie centraal stelt, dan zijn de SP’ers inderdaad politiekmoordenaars. Maar als het je gaat om ‘meeste stemmen gelden’, dan klopt dat wel met jouw verslag. En als je vindt dat politieke participatie cruciaal is voor een democratische samenleving, dan moet je juist blij zijn met de SP als actieve beweging, die van zijn leden en kiezers niet alleen hun stem maar ook hun inzet vraagt.
Nou hang ik zelf opvatting 1 aan, maar juist daarom heb ik een verschrikkelijke hekel aan kiesconsumentisme. En hoewel de SP ook de kiezer aanmoedigt in zijn passiviteit door zich af te zetten tegen de ‘regenten’, ‘zakkenvullers’ en ‘bureaucraten’, kun je hun leden geen gebrek aan inzet en overtuiging verwijten. Die tomaten zijn altijd te vinden voor een pittige politieke discussie, ook als je er niet op zit te wachten.
Dus logisch geredeneerd zou ik de SP tegelijk moeten zien als moordenaars van de politiek en als redders van de democratie. Tja…
In dit verband, wat betreft je pleidooi in Waterstof voor ‘bewegingen’ in plaats van politieke partijen: ik zie niet in hoe die het tekort aan deliberatieve democratie kunnen aanvullen. ‘Bewegingen’ presenteren zich juist meer dan partijen als probleemoplossers. ‘Kiezer, vertel me wat je problemen zijn, en ik los ze op!’
Ik wacht nog steeds op de partij die zegt: kiezer, als je te beroerd bent om zelf mee te denken en te doen, wil ik je stem niet hebben.
@ floris gewoon stemplicht invoeren, niet stemmen betkend euro 500,= boete te besteden aan bv het fielprobleem om maar eens een zijstraat te noemen.
Een goede analyse van Dick Pels. Er zou dan wel een ‘hetze’ tegen de SP gevoerd worden (en is het ook de schuld van de PvdA), de ’sensatiebeluste media’ is natuurlijk wel goed genoeg wanneer zij meewerkt aan de partijpropaganda. Zoals de column van Marcel van Dam in het Parool, die ook deel uitmaakt van dezelfde ’sensatiebeluste media’, die bejubelt wordt op de SP weblogs, waarbij men gemakshalve helemaal over de uitspraak “Maar als ik vorige week zaterdag afgevaardigde zou zijn geweest naar het congres van de SP dan zou ik, als ik daar gesproken had, mijn opvattingen waarschijnlijk voor mij hebben gehouden. Omdat ik er zeker van ben dat die opvattingen niet zouden zijn gezien als een bijdrage aan een debat, maar als een aanval op Jan Marijnissen.” heenleest. En wanneer ik ze daarop wijs, wordt mijn reactie meteen verwijderd. Zoals dat gebeurt in alle dictaturen ter wereld: goed nieuws wordt uitvergroot, en slecht nieuws bestaat gewoonweg niet.
Zo schreef Meulenbelt een paar dagen geleden op haar weblog over de zaak Elma Verhey (hoofdredacteur Tribune) dat het niet meer dan logisch was dat Verhey is ontslagen, omdat zij een ‘Wilders-standpunt propageerde’. Verhey wist niet wat ze las en reageerde meteen (uiterst fatsoenlijk) op deze vileine bewering. Vervolgens verwijderde Meulenbelt haar reactie, maar herschreef haar eigen bewering zodanig dat het niet direct op de persoon Verhey sloeg (”…om maar wat te noemen…”) – maar de suggestie bleef wel overeind. Daar hebben meerdere mensen op gereageerd, maar al deze reacties heeft Meulenbelt verwijderd. Hoezo ‘geen wederhoor’?
Denk niet dat deze actie een uitzondering is – zo gaat de SP met meningen om: kritiek bestaat gewoonweg niet, en hoewel iedereen wordt uitgenodigd met “Discussieer mee met…”, en men bij hoog en laag blijft volhouden dat de SP alleen maar ‘modereert’, vinden er door de censuur op de SP weblogs nooit echte discussies plaats.
Al een paar weken circuleren op het internet berichten dat veel SP leden het voor gezien houden, en de Politieke Barometer, waar voor de verkiezingen door de SP enorme waarde aan werd gehecht, geeft een verlies van wel 8 van de 25 zetels aan. Uit de SP ledenteller bleek dat er een paar dagen na het congres alweer 158 leden hadden opgezegd. Daar waar dit in andere partijen voor een ernstig intern debat zou zorgen (bijv. bij de VVD), reageerde de SP eergisteren voorspelbaar: ze verwijderden hun ledenteller van de SP website, en vervingen het getal met “ruim 50.000 leden”. En dus weer: slecht nieuws bestaat niet. Dat er sinds de verkiezingen reeds 3300+ leden hebben opgezegd, volgens hun eigen berekeningen, blijft dan ook een groot geheim, en blijft zelfreflectie uit. Ach, zo redeneert de top, “teleurgestelde mensen vind je overal”, en het zijn er maar “een handvol”.
Terug naar de column van Marcel van Dam. Jarenlang werd Van Dam verfoeit door de SP, dat hij een neo-conservatief zou zijn, en de achterban vond hem een “links lullen, rechts zakken vullen” politicus en een “salonsocialist”. Maar sinds Van Dam op de SP stemde is Van Dam een god. Dat duidt mijns inziens op eng sektarisch gedrag, en is daarmee tegelijkertijd hilarisch. Reactie van een SP-er: “Je kunt ons wel klapvee noemen maar wij weten waarvoor we klappen.”
Ik krijgt heel veel informatie door deze artikel.
Groetjes,
… en een prachtige plaat van Colignon ook.
Ik begrijp echt niets van dit gekleurde artikel. Ten eerste is het zo dat het doel van een democratie niet identiek gelijk hoeft te zijn aan het doel van een partij binnen die democratie. Ten tweede vraag ik me af waarom mensen tegen een centrale struktuur van een bepaalde organisatie ageren. Ik ben al lang blij dat het zo aan toe gaat binnen de sp, beter dan dat de partij uiteen zou vallen op een pvda-rechts onwaardige manier die de linkse doelstellingen negeert en zichzelf verliezend in halfslachtigheid ten onder gaat.