Op de donderdag in oktober dat de Tweede Kamer (weer eens) over een mogelijk kraakverbod begon, sprak de Groenlinks fractievoorzitter van Amsterdam, Judith Sargentini, in het NOS-journaal van 18 uur zich uit over de noodzaak tot ‘interne zuivering’ van de kraakbeweging. Zij staat niet alleen, Job Cohen en de Amsterdamse raadscommissie van 8 november viel haar bij. Veel mensen delen blijkbaar haar opvattingen over de noodzaak tot ‘zelfreinigend vermogen’ bij de kraakbeweging. Ook heerst het idee dat ‘goeie krakers’ alleen diegene zijn die netjes opstappen zodra de officier van justitie dat beveelt. Daarom speciaal voor Sargentini, voor Cohen en voor iedereen; hier het vertoog van een ex-knuffelkraker.
Naar mijn idee deed Sargentini een zeer merkwaardige uitspraak, die niet getuigt van veel inzicht in de werking van dit, voor de hoofdstad, niet onbelangrijke fenomeen. Ten eerste: een bedrijf, een leger, of een vereniging kan zich ‘zuiveren’ (hoe smerig woord ik dat ook vindt) in de zin van het ontslaan of royeren van mensen die zich misdragen. ‘Krakers’ is de benaming van een groep waartoe eenieder behoort die ‘kraakt’. Iedereen kan kraken, net als iedereen kan blowen bijvoorbeeld. Je roept de ‘blowbeweging’ toch ook niet op tot zelfreinigend vermogen, omdat sommige overlast veroorzaken op straat? Een kraker is niet ‘lid’ van de kraakbeweging en de kraakbeweging heeft ook geen bestuur of congres dat leden kan royeren.
Een paar weken geleden, met gister gebleken succes, nam een aantal vrijwilligers van ‘de kraakbeweging’ het initiatief te bemiddelen in het sneue geval van een zielige eigenaar met ‘asociale’ krakers in zijn huis. Een sympathiek initiatief, en zolang de ‘zwarte lijst’ van de VVD slechts dit enkele geval telt is bemiddeling ook best te doen. Als de Gemeenteraad dit zo belangrijk vindt kan de gemeente bemiddelaarster ‘Priscilla Desert’ uit de kraakbeweging misschien inhuren voor haar werkzaamheden. Maar het is niet iets wat je van deze ideële vrijwilligers, die er in wezen niets mee te maken hebben, kan eisen. Zij hebben om het simpele feit dat zij kraken hierin niet meer morele verantwoordelijkheid dan u of ik.
Criminelen
Bemiddelen is nog geen ‘zuiveren’. Zuiveren waarvan, hoe, wat is het vuil? Op de Waterlog wordt door Floris geopperd dat drugsdealers, inbrekers en bankrovers vanuit kraakpanden opereren. Ik weet van geen onderzoeken waaruit blijkt dat criminelen bovenmatig veel vanuit kraakpanden werken. Maar dat ze er zijn zou kunnen, iedereen kan fietsen. Maar ik ken in elk geval geen krakers die dat zouden tolereren in hun huis. Wel ken ik vele gevallen waarbij de huiseigenaren van wie gekraakt wordt of de knokploegen die ze sturen, ronduit maffia zijn. Dat weet Cohen, dat weet de politie, en daarom staan die uiteindelijk ook achter kraken.
Maar het is waar, echte criminelen kraken ook weleens. En het is mijn ervaring dat ‘de kraakbeweging’ daartegen wel degelijk iets onderneemt. Zo wilde er een aantal jaar geleden krakers aangifte doen van een criminele organisatie die een pand gekraakt had in Amserdam-Zuid en daar hoge huren vroegen en andere illegalen dingen deden. De politie weigerde de aangifte op te nemen, volgens hen was het een ‘interne’ aangelegenheid. Ja hoor: wetsdienaren die oproepen tot eigenrichting. Daar stonden krakers mooi alleen voor: een stel idealistische tieners, punkers en huisvrouwen tegenover een gewapende internationale bende. Ze hebben nog een poging ondernomen ook. Bloedlink.
Er zijn groepen krakers die heel veel ‘guts’ hebben als het gaat om het confronteren van grote criminelen. Zij doorstaan heel veel (lichamelijk, psychisch leed) om deze criminelen te laten weten dat de stad niet van hen is. En vaak maken ze daarbij de stad ook meer bewust van dergelijke misstanden en krijgen informatie boven tafel. Op politiebescherming kan je niet al te erg rekenen als je 24/7 in een huis woont dat in eigendom van een crimineel is. Sterker nog: als je het niet treft met je rechter of officier van justitie, je geen creatieve amateur jurist bent, en je ook niet in staat bent tot een charme-offensief richting de politiek, rukt de politie met groot gerei uit om je namens de crimineel te ontruimen.
Burgemeester Cohen riep onlangs krakers op om zelfs in die gevallen het pand vrijwillig en netjes achter te laten. Maar als je bedenkt hoeveel belastinggeld hij uittrekt om voor die criminelen te ontruimen, wat een puinzooi de krakers in eerste instantie in speculatiepanden aantreffen, tegen wat een intimidatie en geweld de krakers zich hebben moeten beschermen, dan is het werkelijk buiten alle proporties om met een vingertje te gaan wijzen dat ze wel ‘erg professioneel barricaderen’. Van de krakers die niet professioneel konden barricaderen heb ik letterlijk de door knokploegen veroorzaakte wonden mogen verplegen! Cohen heeft eens gezegd persoonlijk voor de veiligheid van krakers in te staan, maar dat kan hij in veel gevallen niet waar maken. Hij voert de oneerlijke vonnissen van justitie uit omdat hij meent formeel daartoe verplicht te zijn: maar de krakers daarbij verwijten maken, heeft geen pas.
Zolang de harde jongens onze vastgoedsector domineren, zolang de overheid daar relatief machteloos bij toekijkt, zolang krakers er niet op kunnen rekenen dat de overheid in de strijd tegen criminelen aan hun kant staat, kan je niet van krakers verwachten dat ze zich als regelgetrouwe mietjes op gaan stellen. Dat kunnen ze zich gewoonweg niet veroorloven.
Bonafide krakers
Van te voren kan je niet altijd precies weten wat je te wachten staat als je gaat kraken. Ook de slappe-knieën kunstkrakers en de ‘weet niet hoe ik een schroevendraaier vast moet houden’-studentkrakers, die Sargentini als de bonafide krakers lijkt te typeren, hebben dus de steun nodig van de krakers met ‘guts’ en schroevendraaiers. Die schrijven niet allemaal even mooie betogen die de goedkeuring van de hooggeschoolde raadsleden kunnen verdienen (soms wel). In plaats daarvan drukt een enkeling zich misschien wel eens uit met kwakjes verf of water (door de politie stelselmatig ‘bommetjes’ genoemd). Maar daarmee zijn zij toch nog geen criminelen, kom op zeg! Zonder deze lieverdjes, komt er weinig terecht van Van Poelgeest’s Leegstand Bestrijding Team.
Tegenwoordig zitten krakers voor zulk kattenkwaad wel vier weken in de bak, en als ze zich beroepen op zwijgrecht worden ze in vreemdelingendetentie gezet! Dergelijke repressie van buitenaf nodigt niet echt uit tot extra disciplinering van binnenuit. Natuurlijk, ik heb ook liever muzikale protestmarsen dan lege dichtgelaste panden en daar is ook wel ‘interne’ discussie over. Georganiseerde krakers spreken elkaar en anderen wel degelijk aan op gedrag, maar meer dan dat kunnen ze niet doen.
Ook is de ‘zelfreiniging’ niet speciaal broodnodig op het moment. Protest bij ontruiming is in de regel ludiek, en vindt in het overgrote deel van de gevallen helemaal niet plaats. Af en toe gebeurt er wel eens wat, dat een brave pacifist te ver vindt gaan. Maar het is echt kinderachtige stemmingmakerij om te doen alsof het tegenwoordig ‘verhard’ zou zijn. Anders dan vroeger, gooien krakers nu geen bakstenen (of koelkasten!). Liever dan krakers de les te lezen zou Groenlinks er goed aan doen, samen met Remine Alberts van de SP die het voorstelde, beter op te letten of de politie niet te vaak voor het karretje van fout kapitaal wordt gespannen.
Veel raadsleden, politici, politie en journalisten suggereren dat er een duidelijk verschil zou zijn tussen ‘bonafide’ en ‘malafide’ krakers. Wie de malafide krakers zijn wordt zelden duidelijk benoemd, terwijl wat bonafide is steeds smaller gedefinieerd lijkt te worden. Buitenlanders, illegalen en relschoppers (lees mensen die hun onvrede niet via petities en inspraakredes maar op straat kenbaar maken) zijn het in elk geval niet. De mensen die het hardst een huis langs deze weg nodig hebben mogen niet, terwijl het kleine groepje bevoorrechten dat de regententaal beheerst en dat vooral kraakt om hun eigen culturele kapitaal op te bouwen ‘de goeie’ zijn.
Dat is kwalijk, want kraken is niet een actiegroep. Het is ook een woonvorm, de enige die echt voor eenieder open staat, en daarmee dus een opvang is voor allen die verder overal buitengesloten van zijn. 4500 zwerfkinderen in Nederland kopte het NRC 19 november: weggelopen bij getikte ouders of onuitstaanbare voogden en inrichtingen. De overheid en kerkelijke instellingen bieden 400 bedden; Hoeveel bedden biedt ‘het kraken’? Als die kinderen een fikkie stoken op de trambaan moet ‘de kraakbeweging’ hen dan komen ‘zuiveren’? Er zullen waarschijnlijk vrijwilligers klaarstaan om hen te leren hoe je een een petitie schrijft. Emancipatie daar doet de ‘kraakbeweging’ wel aan, maar ‘zuiveren’? Dat gaat tegen het hele fundament van het kraken in. Want laten we niet vergeten waar het ook al weer om ging: Wonen is een grondrecht, een mensenrecht, dus ook voor ‘malafiden’. Wonen is een recht voor iedereen.
Landradig en onzuiver ideologisch verhaal. Kraken anno 2008 is een achterhoede gevecht. Een gevecht gekozen door krakers op de verkeerde gronden met een onjuiste timing. Pick your batlles well. Nederland is een democratisch land en binnenkort wordt er democratisch besloten om kraken starfbaar te stellen. Einde oefening.
starfbaar, $%^&* typo’s
@mula: Hoe meer er geprivatiseerd wordt, hoe minder democratisch Nederland wordt en hoe meer geld er in de handen komt van een kleine groep grote kapitaalbezitters, al of niet malafide. Verzet daartegen is juist democratisch.
Inderdaad is ‘de criminalisering van de kraakbeweging’ een weasel sentence (=drogreden die zich van bewust vage formulering bedient). Daarvoor excuses. Ik kan geen algemene conclusies trekken uit de berichtgeving over Poolse inbrekers die een monumentale trap uit hun pand zagen en de tramrails in de fik steken, ondertussen achterhaalde berichtgeving over illegale houseparties in kraakloodsen en het feit dat de ondertussen aan een overdosis bezweken stalker van mijn bovenbuurvrouw onderdak vond in een kraakpand. En dat bedoel ik niet ironisch.
Er is godzijdank geen ‘kraakraad’ meer zoals in de jaren ‘80. Wat er wel is, is een kraakspreekuur, een ondersteuningsteam en een ‘geheime’ telefoonboom. Dat is allemaal niet verboden en het fungeert niet als interne ordedienst. Maar het is wel een organisatie om de politie tegen te werken, zoals ook de politie niet te beroerd is om krakers een loer te draaien.
Die wederzijdse vijandigheid draagt weinig bij aan het bestrijden van leegstand en verloedering. De enigen die er baat bij hebben, zijn de mensen die knokploegen op krakers afsturen, en mensen die graag een beetje uit het zicht van de hermandad blijven.
Twee dingen.
1. Huizen laten leegstaan en verkrotten, terwijl andere mensen een woning nodig hebben, is een misdaad. Daarom is er zoiets als kraakrecht. Je zou eigenlijk willen dat kraken door de overheid gefaciliteerd en begeleid, ipv bestreden werd. Maar dat zit er vooralsnog niet in.
2. Mensen moeten ergens blijven. Ongeacht of ze bewuste alternatievelingen, zielige verschoppelingen of asociale klojo’s zijn. Maar ik heb zo mijn bedenkingen over de combinatie van kraken als sociale opvang en kraken als maatschappelijk protest.
Kraakspreekuren zijn geen organisaties om de politie tegen te werken! Hun woordvoerders staan vaak op behoorlijke voet met de wijkagenten. Er is weleens verschil van mening, en men is soms behoorlijk boos op elkaar of ‘diep teleurgesteld’, maar er is geen wederzijds vijandschap. Heb je opa-commissaris Riessen niet gehoord bij De Wereld Draait Door maandag? Bijna een kraker doodgeschoten, maar had het niet erg gevonden als z’n zoons kraker waren geworden…
Wat betreft je punt van de combi sociale opvang en protestbeweging; die is inderdaad moeilijk, maar wel typisch en noodzakelijk.
Je kunt niet volhouden dat krakers niet een zekere mate van organisatie hebben. Het woord ‘kraakbeweging’ komt niet van de politiek, maar van de krakers zelf, en de solidariteit van krakers bij ontruimingen is bekend. De auteur geeft dit feitelijk ook toe, bijv. als ze het heeft over “interne discussie” (iets wat ik me bij de “blowers” nog niet voor me zie). Tevens geeft ze -terecht- aan, dat individuele krakers (studenten, kunstenaars) het niet redden zonder de stoere jongens en meisjes die schroevendraaiers kunnen vasthouden en professionele barricades bouwen. Kortom: er is een kern van georganiseerde krakers, en daarvan mag je verwachten dat ze zich iets aantrekken van niet-idealistische, overlast veroorzakende ‘kraaktoeristen’ die de hele kraakbeweging in een kwaad daglicht stellen. Hoewel ik het met de auteur eens ben dat “zelfreinigend vermogen” een bijzonder slechte woordkeus is, zou het wel mogen dat de “echte krakers” zich van de kraaktoeristen distantieren, en in ieder geval geen hulp verschaffen.
Geen hulp verschaffen aan luie aso’s is vaak al de regel bij kraakspreekuren (wat er meer op neer komt dat men wordt aangespoord niet lui en aso te zijn: een sympathiekere weg dan niet helpen). Je hebt gelijk dat je ze op die verantwoordelijkheid mag aanspreken. Maar buiten hun eigen activiteiten hebben zij er niets mee te maken. Net zo min als ‘legalize’ met hangjongeren.
@ dylan, onder welk deel van de verzamelde werken van Lenin heb jij de laatste jaren liggen slapen?
@ mula: ik was vergeten dat je zo’n geweldig gevoel voor humor had.
@ dylan, privatisering leidt tot verbeterde kwaliteit, lagere prijzen, meer keuze en keuze vrijheid, minder corruptie, etc etc. Hoe kan je daar iets op tegen hebben? Tenzij je onderdeel bent van de redtape cultuur en volop uit de staatsruif mag mee eten en profiteren over de rug van de nederlandse belasting betalers.
@mula: ben jij in de jaren ‘90 blijven hangen ofzo? Privatisering betekent verlies aan transparantie, openbare diensten die zich onttrekken aan democratische controle en topsalarissen die de pan uitstijgen. Bovendien is de praktijk dat privatiseringen van openbare nuts-voorzieningen bijna altijd mislukken. Van alle privatiseringen in Nederland is alleen de telecom sector een succes, alle andere experimenten zijn uitgedraaid op drama’s. Hetzelfde zie je overal in Europa: diensten worden alleen maar duurder en er ontstaat meer overhead door extra administratie en marketinguitgaven.
Je hebt het over meer keuze en keuzevrijheid, maar uit onderzoek blijkt nu juist dat de meeste mensen in veel gevallen helemaal geen keuzevrijheid willen (bijv. op het gebied van zorgverzekeringen: zie daarvoor bijvoorbeeld het boek ‘Vrijheid verplicht’ van Menno hurenkamp en Monique Kremer). Dat soort keuzes kan je beter aan de staat overlaten.
Dus hoe kun je anno 2007 nu nog voor privatiseringen zijn? Heb je 10 jaar lang liggen slapen onder de Telegraaf?
@dylan je ondersteund mijn mening. Overal waar de overheid als aandeelhouder is blijven hangen na “privatisering” is het nog steeds een tering zooi (kijk naar de energie bedrijven). De ambtenarij en de politiek kunnen geen keuzes maken. Het zijn gewoon halfslachtige laffe keuzes in strategie en beleid die ten koste gaan van de burger. Mooi voorbeeld is schiphol. Uitermate jammer dat de privatisering en beursgang niet is doorgegaan.
Geen keuzevrijheid is gedwongen winkelnering en fout. Mooi klassiek liberaal voorbeeld. je werkt bij Philips 1800 nog wat. je ontvangt loon en bonnen voor andere huishoudelijke zaken. Bonnen uitsluitend inwisselbaar bij de philips bedrijfswinkel. Geen keuzevrijheid dus. Volgens mij heeft de vakbeweging hier in het verleden wat aan gedaan. Via jou privatiserings en sterke overheid geneuzel ontneem je mij mijn keuze vrijheid. Wat heb ik aan de meeste mensen. is er een representatief onderzoek naar gedaan, onder welke omstandigheden, wie wie is de opdrachtgever enwat was zijn / haar belang etc en zo kan ik nog wekl even doorgaan. FYI Het sprookje van de maakbare samenleving is al geaborteerd in de jaren 70 de nageboorte geboren in 1975 leidt blijkbaar een eigen leven op waterlog
@mula: die heilige keuzevrijheid van jou is in feite niets anders dan het uitbesteden van werk dat de overheid zou moeten doen aan de burger. Waarom zou ik mijn tijd willen besteden aan het kiezen van een juiste ziektekostenverzekering of ziekenhuis? Ik heb wel betere dingen te doen! Laat de overheid gewoon zorgen voor goede kwaliteit zorg en sodemieter op met die zogenaamde keuzevrijheid die me alleen maar tijd kost (en me weghoudt van de werkelijke keuzevrijheid van hoe ik mijn leven inricht).
Nu nog je redenering over de privatiseringen: in jouw ideologisch gekleurde beeld zijn die privatiseringen mislukt omdat de overheid toch een aandeel is blijven behouden in de ondernemingen. Je doet me daarin denken aan al die marxisten die geloofden dat communistische systemen niet werkten om het een of andere excuus (te centralistisch georganiseerd, meer decentrale planning nodig; boycott van de Verenigde Staten enz enz) en als dat eenmaal zou veranderen, zou wel een werkend communistische systeem worden neergezet. Dat zijn excuusverhalen, op een gegeven moment moet je je neerleggen bij de feiten en dat is dat een planeconomie niet werkt en tevens dat een neoliberale economie waarin alle overheidsdiensten zijn geprivatiseerd ook niet werkt. Dat is de les van de laatste 10 jaar en als je dat niet ziet, heb je domweg ideologische oogkleppen op, net als die oude communisten.
Er zijn de afgelopen jaren talloze boeken verschenen over de destructieve gevolgen van het neoliberalisme. Neem ‘false dawn’ van John Gray, ‘A brief history if neoliberalism’ van David Harvey, ‘Consumed’ van Samuel Barber, ‘The culture of the new capitalism’ van Richard Sennett en vele anderen. Zelfs in conservatieve kring neemt met afstand van het overspannen geloof in marktwerking (‘Tijd van onbehagen’ van Ad Verbrugge). Blijkbaar is dit totaal aan je voorbij gegaan, maar de tijd dat je als rechtse rakker vanuit je luie stoel kon zeggen dat ‘links’ was blijven steken in de jaren ‘70 is echt voorbij. Er is een nieuw links aan het ontstaan, dat pragmatischer is en meer heeft met feiten dan ideologisch rechts. En daarbij krijgt de religie van marktwerking en ‘keuzevrijheid’ harde klappen. Je kunt je best doen om je ogen daarvoor te sluiten, maar ik vrees dat je, net als die oude marxisten, op een dag door de werkelijkheid zal worden ingehaald.
@dylan voor elk door jou aangedragen boek, voorbeeld heb ik wel een weerwoord klaar. Tot in de volgende discussie. FYI nieuw links is oude wijn in nieuwe zakken.