‘Donner is van ons’, galmde CDA-leider Balkenende dit weekend. Of hij dat ook kan claimen als leider van het kabinet, is een andere vraag. De strijd om het ontslagrecht is nog lang niet gestreden.
Lang heeft Donner geclaimd dat de versoepeling van het ontslagrecht nodig zou zijn om extra banen te creëren. Die claim is zeer discutabel. Werkgevers roepen wel dat ze meer mensen in dienst nemen als ontslag makkelijker wordt – maar dat blijkt in praktijk helemaal niet zo te zijn. Een goede ontslagbescherming blijkt juist te leiden tot hoge productiviteitsgroei. Juist de hoge arbeidskosten dwingen tot investeringen in de groei van de arbeidsproductiviteit (bijvoorbeeld in scholing en training) waardoor arbeidskosten per eenheid product juist weer worden verlaagd. Het huidig ontslagrecht benadeelt overigens wel outsiders en flexwerkers, omdat zij minder snel in dienst genomen worden.
Donner ziet nu ook dat het verslechteren van ontslagbescherming geen banen oplevert, maar wil desondanks tóch het ontslagrecht hervormen, onder het motto: “Het is een wet uit 1944 die aan vervanging toe is. Mensen werken nu niet meer veertig jaar voor dezelfde baas.” Dat ze geen veertig jaar voor dezelfde baas werken, lijkt me júist reden om het ontslagrecht netjes in orde te laten, maar goed.
Een ander argument voor hervorming was vereenvoudiging van de procedure. Niet meer én de route via de kantonrechter én die via het CWI, maar één procedure. Alleen, juist dat aspect is niet in de plannen van Donner opgenomen. Beide routes blijven bestaan. daarmee laadt Donner d everdenking op zich dat hij wil herormen om het hervormen – zonder visie.
Het kabinet kan wel beweren dat ontslagrechtversoepeling nodig is voor een productieve en innovatieve economie met een lage werkloosheid, maar dáár heb je andere instrumenten voor nodig. Namelijk veel meer samenwerking en afstemming tussen overheid en sociale partners op allerlei terreinen als technologiebeleid, onderwijs en scholing, en inkomensbeleid. Dat is echter, vrees ik, teveel moeite. Donner zit autistisch op het ontslagrecht-spoor. Gemiste kans.
De positie van de bonden en de PvdA is na de uitspraak van het (traditioneel autoriteitsgevoelige) CDA-congres verzwakt. CDA probeert al weken om de PvdA te imponeren (”ons geduld is op“). De PvdA dreigt op haar beurt met een kabinetscrisis en uit harde taal (”Dat ontslagrecht regelen wij zelf, daar hebben we de SP niet voor nodig“. Maar houdt ze de rug recht of wordt het ontslagrecht ingeruild tegen symbolische maatregelen tegen de topinkomens? De ontslagtoets lijkt voor de sociaaldemocraten heilig te zijn. Maar wat voor hmmmmm… compromis komt hier uit rollen?
GroenLinks heeft overigens haar oorspronkelijke plannen voor versoepeling van het ontslagrecht van de scherpe kantjes ontdaan door een sterkere nadruk te leggen op verplicht investeren door de werkgever in employability van de werknemer en een boete bij ontslag. Strategisch is dat ook handiger. De oorspronkelijke hoge WW-uitkering met een sterkere verplichting om werk te zoeken blijft gehandhaafd. Net als de bonden pleit GroenLinks voor versimpeling van de procedure. Maar in deze titanenstrijd heeft GroenLinks nu eenmaal weinig in de melk te brokkelen. Net als de ChristenUnie, overigens.
‘Het huidig ontslagrecht benadeelt overigens wel outsiders en flexwerkers, omdat zij minder snel in dienst genomen worden.’
Maar volgens econoom Alfred Kleinknecht een paar weken terug in NRC is uit onderzoek gebleken dat een soepeler ontslagrecht eveneens de ‘outsiders’ niet helpt. Daarmee staan de plannen van GroenLinks op losse schroeven, hoezeer ze die ook van ‘de scherpe kantjes hebben ontdaan’. Ook daar weer: ‘hervormen om het hervormen.’
Eeen beteje dan: volgebns GroenLinks moeten flexerkers en outsiders ondersteund worden met: “scholingsrechten en recht op een ontslagvergoeding. Bovendien mogen werkgevers flexwerkers minder lang aan het lijntje houden: nu mogen ze nog drie tijdelijke contracten aanbieden, GroenLinks wil na twee tijdelijke contracten een vast contract.”.
Maar dat de eerste voorstellen waarschijnlijk ook bedoeld waren om het imago van GroenLinks wat te moderniseren, ben ik met je eens.
Anderzijds, in die notitie zaten veel visionaire punten. Met “Vrijheid Eerlijk Delen” werd een arrangement voor sociale zekerheid gelanceerd dat gebaseerd was op participatie, ten koste van inkomenszekerheid. Dat vind ik nog steeds een verstandige lijn, omdat in een globaliserende wereld werkevaring, kennis en know-how steeds belangrijker worden. Een sterkere nadruk op employability vind k dus wel een goede lijn.
@Brechtje: dat laatste wat je zegt klopt voor een groep middelbaar tot hoger opgeleiden, zeg maar de ‘creatieve klasse’. Maar vergeet niet dat er lager opgeleide bevolkingsgroepen zijn waar die opleiding helemaal niets uitmaakt. Denk aan bouwvakkers, vrachtwagenchauffeurs, vuilnismannen. Die mensen hebben veel meer aan inkomenszekerheid. En zo maakt Groen Links weer eens duidelijk hoe ze vooral een partij van de gegoede middenklasse in de grote steden te zijn.
Het is interessant om te zien hoe de socialistische (?) PVDA en haar bondgenoten aan linkerkant de nationaal socialistsche wet voortgekomen uit de arbietzeinsatz verdedigen. Maar waarom verbaast mij dit nog. De moraliteit van de PVDA en haar soortgenoten ligt al jaren te rotten op de killing fields van de geschiedenis naast al haar onschuldige slachtoffers. Het poldermodel is falliet en het ontslagrecht is uitsluitend nog een achterhoede gevecht. De wereld econonomie verzuipt het rheinlandisch model en ons huidige ontslagrecht is vergelijkbaar met een paar betonnen schoenen geproduceerd in het verre oosten. Donner zijn pogingen gaan helaas nog niet ver genoeg.
@mula: de nazi’s hebben ook de kinderbijslag ingevoerd. Maakt het de wet daarmee fascistisch? Overigens is het natuurlijk een beetje twijfelachtig om dat ontslagrecht te zien als gegroeid uit de arbeidseinsatz, aangezien de (inderdaad socialistische) eisen van de vakbonden voor een beter ontslagrecht van ver voor de oorlog stammen.
Het slaat verder nergens op om op basis van zijn oorsprong (als dat al zo zou zijn) het ontslagrecht af te kraken en daarbij ook nog eens op goedkope fortuynistische wijze de PvdA af te zeiken. En waarom gaan Donners pogingen ‘nog niet ver genoeg’?. Ik vermoed dat je een soort fatalistisch wereldbeeld hebt, alsof de wereld met een noodgang een bepaalde kant op gaat zoals de Titanic op de ijsberg. Maar de werkelijkheid is veel complexer en genuanceerder dan dat. Globalisering betekent niet dat alle landen naar hetzelfde neoliberale economische model toe hoeven te groeien. De praktijk laat juist zien hoe hele verschillende economische modellen (Scandinavisch, Aziatisch, neosocialistisch op Zuid-Amerikaanse leest) het goed kunnen doen in een geglobaliseerde wereld.
@ Dylan #3: nee, zelfs voor laaggeschoolden geldt dat arbeid kennisintensiever wordt: machines die je moet bedienen, sociale vaardigheden die je moet hebben. Vandaar dat je je met recht zorgen kunt maken over jongeren zonder startkwalificatie. En overigens: ook voor laaggeschoolden zou juist gelden dat ze met bij- en omscholing meer mogelijkheden zouden hebben – tenzij je ze voor altijd tot het beroep van schoonmaker zou willen veroordelen.
@Brechtje #6: ik ben niet helemaal met je eens dat alle vormen van arbeid voor laaggeschoolden kennisintensiever hoeven te zijn. En ook niet dat de enige werk voor laaggeschoolden, het schoonmaken is. Ik kan legio activiteiten bedenken waarvoor je weinig of geen opleiding nodig hebt en niet kennisintensiever zijn geworden. Denk aan verhuizers, klerenmakers, etc. Naast de al bovengenoemde vrachtwagenchauffers, bouwvakkers. Het is precies omdat wij die banen met zoveel kanttekening opzadelen, zoals loopbaanontwikkeling, inkomenszekerheid, etc, dat die banen zo duur worden. En dan zijn wergevers genoodzakt die banen te exporteren naar laaglonenlanden (waar die regels niet bestaan) of mensen uit lagenlonenlanden (die bereid zijn minder zekerheid te hebben) te importeren.
En als je praat over omscholing van mensen zodat zij niet veroordeeld tot schoonmakers zijn, vergeet je daarbij de eigen verantwoordelijkheid. Als mensen willen kunnen kiezen voor iets anders, dan is het ook hun verantwoordelijkheid om zichzelf bij te scholen, lijkt mij. Want er is niets mis met een hele leven als schoonmaker. En ik vind het zelfs schadelijk dat wij als maatschappij het idee uitstralen dat dat niet voldoende is. Dat je dan per se naar een ander beroep moet verlangen. Ik zou eerder kiezen om die vrijheid aan de mensen zelf over te laten.
Ik wil nog even onderstrepen de twee punten die ik als belangrijkste argumenten vind tegen het aanpassen van het onstlagrecht
1- In het artikel in de Trouw:”een soepeler ontslagsysteem versterkt vooral de conjunctuur”. Een soepeler ontslagrecht zal inderdaad meer banen creeren in de tijden van een gunstige conjunctuur omdat werkgevers weten dat als de conjunctuur omdraait zij de overbodige werknemers kunnen ontslaan. Maar het is geen oplossing voor de tijden waar het minder goed gaat en precies meer behoefte bestaat aan bescherming.
Dus zo’n versoepeling zou zelfs voor perioden met tekorten aan mankracht in de markt omgewisseld met perioden met hoge werkloosheid.
2- In het artikel in de KennisLink:”een sterke ontslagbescherming stimuleert de werknemers tot coöperatief gedrag en leidt tot meer toewijding, een grotere betrokkenheid en actieve participatie in het productieproces en in procesinnovaties”. Werknemers worden vaak als poppetjes gezien, die vervangen kunnen worden door een andere poppetje. Maar niets is verder van de waarheid.
Het lijkt bijna een vergeten punt bij werkgevers, maar het is onmogelijk om de toewijding van iemand die jarenlang voor dezelfde bedrijf werkt, te vergelijken met iemand die om de zes maanden van baan verandert.
@dylan, ik ben een minarchist en geen fortynist. Kom eens met een andere dooddoener.
@mula: wat is een minarchist? Zo min mogelijk mensen aan de macht?
@Brechtje
Wat ik zou gek vind aan dat participatieprogramma van groenlinks is dat omscholingsprogramms en meer van hun participatiegerichte programma, al lang bestaan, met gemengd resultaat: Groenlinks gaat helemaal niet in op de organisatorische en executieve problemen bij de hele sociale-dienstenhandel.
Op sommige plaatsen en voor sommige groepen werkt de cwi/svb en weeetikhoehetallemaalheet, heel goed: individuele bijstand-consulenten laten jonge moeders (tegen de regels in) vrij van sancties en sollicitatieplicht wanneer zij zich zelf via niet erkende opleidingen bijscholen en voorzichtig een onderneminkje starten. Andere consulenten bieden een intelligente maar rommelig geschoolde vrouw van middelbare leeftijd alle omscholingscursussen van de wereld aan behalve die ene die ze wil doen,en waar werk voor iemand als zij in is.
Het is echt niet zo nieuw wat groenlinks daar zegt: maar systematisch nadenken over hoe je het kan laten functioneren, ook als niet iedere werknemer bij de sociale dienst zijn werk even empathisch of doortastend aanpakt: dat is lastig.
Gewoon het minimumloon verhogen is dan weer een veel simpeler participatie-stimulerende maatregel. Waarom niet daar een simpel pleidooi voor, in plaats van ingewikkelde vernieuwingsdrang waar weer allemaal smakeloze plannen tussenuit gefilterd moeten worden.
@ Tamira: maar daar pleit de partij ook voor! 200 euro erbij om precies te zijn.
@ Ricardo; Het benodigde opleidingnveau, ook voor laagbetaalde functies, gaat echter wel omhoog (zie http://www.google.nl/url?sa=t&ct=res&cd=1&url=http%3A%2F%2Fwww.rwi.nl%2FCmsData%2FFile%2FArchief%2FPDF%2FWerkgelegenheidOnderkantArbeidsmarkt.pdf&ei=sZ06R4uXHpn8wwGezu2MCA&usg=AFQjCNFIIkN2O89vf9Jra9-H2es3_SDm_A&sig2=W0DgLu6D19J9nk03Gi7vpQ); Ik zou ook zeker niet alle verantwoordelijkheid voor bijscholing en opleiding bij de mensen zelf laten – juist niet. dan krijgen namelijk alleen de hooggeschoolden, die van belang zijn voor het bedrijf, nóg meer scholing aangeboden en vergroot je de kloof.
@tamira check http://en.wikipedia.org/wiki/Minarchism
‘Solidariteit is de tederheid van een volk’
De cultuur van het nieuwe kapitalisme /Richard Sennett
Bovenstaande leus kwam ik onlangs als graffiti tegen, met rode verf gespoten op een Berlijnse gevel. Het contrast met de gebalde vuist van het oude socialisme werkte bijna vertederend. Maar wat kan…