De joden hebben het gedaan

Op 18 oktober j.l. Botsten de Beschavingen. Onder die titel was ik uitgenodigd door de Internationale Socialisten om in debat te gaan met hun voorman Peyman Jafari. Die had eerder in een Amsterdamse moskee een tegenhanger gepresenteerd van het comité van ex-moslims van Ehsan Jami.  Ook al had ik inmiddels mijn steun aan dat laatste comité ingetrokken, en was ik dus niet langer gediplomeerd ‘islamofoob’, er bleef genoeg over om van mening te verschillen. 

In de aankondiging van de bijeenkomst in de Oudemanhuispoort werd betreurd dat het islamdebat werd gedomineerd door rechtse opiniemakers die erop bleven hameren dat de islam niet te rijmen was met de Nederlandse democratie. Maar vooral dat links Nederland in verwarring was, en geen antwoord had op dit rechtse ‘Verlichtingsoffensief’.  Jafari en ik waren het er gauw over eens dat het geen zin had om het Westen dan wel de islam als monolitische en elkaar vijandige blokken te beschouwen, en dat er in dit opzicht geen sprake was van een botsing der beschavingen.

Over andere dingen waren we het minder eens. In eerdere debatten op het jaarlijkse Marxisme-Festival van de IS had ik me al eens verbaasd over hun wonderlijke toepassing van Marx’ religiekritiek, die binnenste buiten werd gekeerd om te veranderen in een ondersteuning van de islam als verzetsideologie tegen het wereldkapitalisme. Ik onderschrijf nog steeds Marx’ inzicht dat godsdienst de opium is van het volk. Maar islamkritiek was bij deze atheïstische jongeren een groot taboe. Mijn opmerking dat de islam niet moest worden vereenzelvigd met het kleinste gewelddadige deel ervan, viel niet in goede aarde. Net zo min als mijn stelling dat het onverantwoordelijk was om enig verband tussen islam en terrorisme te ontkennen. Meteen werd me voor de voeten geworpen dat ik de hele islam als gewelddadig afschilderde. Al doorvragend verbaasde ik me over het feit dat al die lieve (en voor het merendeel witte) studenten akelig dicht in de buurt kwamen van het vergoelijken van fundamentalisme en geweld als begrijpelijke reacties op de wereldwijde onderdrukking van en het dagelijks racisme tegen moslims. Zo lief waren ze blijkbaar ook weer niet.

Kritiek op de islam was verboden op grond van het evidente slachtofferschap van moslims als gevolg van kapitalistische onderdrukking en racistische discriminatie.  De moslims waren de nieuwe heilbrengende marxistische arbeidersklasse. In de IS-brochure Stop de hetze! Argumenten tegen racisme van Jafari, die ik na afloop als blijk van waardering meekreeg, wordt bijvoorbeeld de moord op Theo van Gogh alleen maar genoemd als de aanleiding voor een racistische golf van brandstichting en bedreiging. Wie die moord ook alweer pleegde en met welke bedoeling: niets daarover. Ook de Nederlandse politie is door en door racistisch: de gefrustreerde reacties van Marokkaanse jongeren worden vooral opgewekt omdat ze als vuil worden behandeld. Dat nieuwe racisme brak in Nederland door na de aanslagen op 11 september 2001 en de opkomst van Fortuyn. Wie die aanslagen ook weer pleegde, en in naam van wie: dat kom je in deze brochure niet te weten.

Iets na het begin van het debat waren vier Marokkaanse jongens aangeschoven. Op een gegeven moment vroeg er een het woord, om mij er van te betichten dat ik ‘onwetend’ was en de koran blijkbaar op zijn kop had gelezen. ’Wat de islam werkelijk IS’, daar had ik geen flauw idee van. Instemmend geknik in de hele zaal. Ik begon een beetje geagiteerd te raken. Na nog wat heen en weer priemde ik een vinger naar de vragensteller en vroeg hem: was Mohammed Bouyeri dan geen islamiet? Wie heeft volgens jou 9/11 gepleegd? Het ontwijkende maar suggestieve antwoord was dat ik dat zelf wel kon bedenken, ik kon toch nadenken, ik had toch doorgeleerd?

Daarop vroeg een bebaarde jongeman op de voorste rij het woord. Kon ik als ervaren onderzoeker dan verklaren hoe het kwam dat negen van de negentien lichamen van de vliegtuigkapers van 9/11 nooit waren gevonden? Hij suggereerde een complot en een cover-up, maar op mijn tegenvraag: van wie dan?, kwam geen antwoord. Ik begon hem te helpen: hebben de joden het misschien gedaan? Hij zei geen ja en geen nee: ik kon die conclusie zelf wel trekken.

Na afloop spraken we nog even verder. In het debat had ik ook gesteld dat behalve de islam niet alleen andere godsdiensten maar ook ongodsdienstige wereldbeschouwingen aanleiding kunnen geven tot onderdrukking en moord. Sommige vrienden van de islam kunnen kritiek nog wel verdragen als er meteen bij wordt gezegd (dat moet er áltijd bij worden gezegd) dat andere religies op dit punt even erg zijn. Genereus als ik ben, breid ik deze categorie graag uit naar seculiere levensbeschouwingen, met als schoolvoorbeelden natuurlijk het stalinisme en maoisme. Dat valt weer minder goed bij marxisten zoals die van de IS, maar daar kan ik ook niks aan doen.

Baardmans vroeg me op dezelfde insinuerende toon of ik wel wist wie de vrouw van Stalin was. Ik kon het wel raden: een jodin. Hij knikte triomfantelijk: de werkelijke daders van de communistische genocide en de Goelag waren geïdentificeerd. Dat Stalin twee vrouwen had gehad die geen van beide een joodse achtergrond hadden, vernam ik pas later van Stalinkenner Erik van Ree. En of ik wist wat de echte achternaam was van Leon Trotski? Die wist ik gelukkig: Bronstein. Zie je wel! knikte Baardmans tevreden. Ik zei: ‘met antisemieten praat ik niet’ en keerde me om.

Later hoorde ik dat de Marokkaanse jongens buiten nog een tijdje heftig met elkaar waren blijven praten. De anti-semiet hoorde trouwens niet bij hun groepje. Ik bedacht wat er niet allemaal zou moeten gebeuren om werkelijk met die jongens in gesprek te komen. Enerzijds: ze zaten er toch maar, in een academisch zaaltje. Met hun onbeholpen woordenschat durfden ze toch maar vragen te stellen. Anderzijds: wat een minachting voor ongelovigen als ik. Ik vind het beledigend om van onwetendheid te worden beticht. Ik kan ook boeken lezen! In dit opzicht is de koran van iedereen. Toen ik dat met enige boosheid zei, leek ik warempel enig respect te krijgen. Na afloop gaf de eerste vragensteller me zelfs een hand. En ik dacht: hoe onmogelijk dit ook is, toch moet het zo, en het smaakt zelfs naar meer. Ook al betekent integratie voorlopig dat onze beschavingen botsen, maar dat we elkaar na afloop wél een hand geven.