Zorgpopulisme

Celebrities zijn vaak ‘thematische mensen’. Zij fascineren omdat zij zijn behangen met een bepaald moreel thema. Rondom Sylvia Millecam hangt het thema en het dilemma van de keuzevrijheid. Het Amsterdamse gerechtshof gelastte onlangs de vervolging van het medium Jomanda en andere alternatieve genezers, die haar ten onrechte hadden wijsgemaakt dat ze helemaal geen kanker had. Het Hof weersprak daarmee de eerdere opvatting van het OM dat voorrang had gegeven aan het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt. Die vrije keuze, zo meende het Hof, hing af van een adequate diagnose en de volledige geïnformeerdheid van de patiënt. Daarom was het recht op zelfbeschikking begrensd: de wetgever diende mensen te beschermen tegen de verkopers van valse hoop.

Alle grote idealen hebben een zelfkant. Ze zijn vaak te mooi om waar te zijn. Dat geldt nadrukkelijk ook voor het ideaal van de keuzevrijheid, zeker in de context van de zorg. We gaan er vanuit dat mensen, gegeven de belemmeringen van hulpbehoevendheid, ziekte, ouderdom en andere handicaps, zo veel en zo lang mogelijk de regie moeten kunnen houden over hun eigen leven. Maar die keuzevrijheid kent zowel uitwendige als inwendige grenzen. De vrije keuze van de één kan leiden tot overlast voor de ander. Keuzemoeheid treedt op zodra we worden geprest om te kiezen tussen energieleveranciers, zorgverzekeraars of telecom-providers: we hebben ook graag de keuze om dergelijke keuzes aan anderen over te laten. Vrijheid betekent tenslotte ook zelfbegrenzing en matiging van behoeften, waardoor we ontsnappen aan pathologisch koopgedrag, hebzucht, seksbelustheid, overmatige eerzucht en andere verslavingen.

Maar de belangrijkste grens van de keuzevrijheid is wellicht dat de mate van autonomie, mondigheid en zelfredzaamheid van mensen geen simpele gegevenheden of uitgangspunten zijn.

Adoptie of pleegzorg: een wereld van verschil?

Wat de motieven van mensen zijn om kinderen van andere ouders te verzorgen, is hun privézaak. Maar de staat moet opkomen voor de belangen van diegenen dit dat zelf niet kunnen: kinderen. Gek genoeg doet de staat dat niet consequent: er bestaat een raar verschil in criteria voor mensen die willen adopteren en mensen die permanent pleegkinderen in huis willen halen.

In beide gevallen is er een onderzoek de motieven van de aanstaande pleeg- en adoptieouders. Maar de accenten in die onderzoeken verschillen. Is adoptie bedoeld om ouders te helpen die ongewenst kinderloos zijn, bij pleegkinderen wordt in de eerste plaats naar het belang van het kind gekeken. Gevolg? Een run op adoptiekinderen uit het buitenland, terwijl ‘onze eigen’ kinderen die een plekje in een gezin zoeken, lang moeten wachten.

Hogere belastingmoraal en andere integriteitskwesties

‘Persoonlijk ken ik wel twijfels, maar geen dilemma’s. Het is zwart of wit’, zegt Jenny Thunnissen, de omstreden directeur-generaal van de Belastingdienst, in Dilemma’s aan de top van Henk Bruning en Paul Strijp. Ze zegt nog meer behartenswaardige dingen. Zo vindt ze de wet die verplicht tot het voeren van integriteitsbeleid ‘te zwaarmoedig’: die veroorzaakt alleen maar bestuurlijke drukte en legt de nadruk op controles. Ze somt de basiswaarden op die het integriteitsbeleid van de Belastingdienst bepalen: geloofwaardigheid, verantwoordelijkheid en zorgvuldigheid. Geloofwaardigheid ‘vraagt om voorbeeldgedrag, onafhankelijkheid en het vermijden van belangenverstrengeling. Dat betekent dat je 24 uur van de dag belastingambtenaar bent. Knoeien met de belastingaangifte kan dus niet.’

 De auteurs hebben op basis van een aantal interviews een boekje samengesteld over dilemma’s die topmensen in de publieke en semi-publieke sector ervaren over integriteit. Het dilemma van Jenny Thunnissen is inmiddels wel heel groot geworden, nu zij haar bijbaan als financieel toezichthouder bij een Delftse ziekenhuisgroep heeft moeten neerleggen ‘om reputatieschade voor fiscus en ziekenhuis te voorkomen.’

Ontwikkelingshulp en vrijheid

Regelmatig maakt Waterlog plaats voor gastschrijvers. Deze keer voor politicoloog Irina van der Sluijs die zich kwaad maakt over de plannen van Verdonk om te korten op ontwikkelingshulp.

Rita Verdonk speculeert over het korten op ontwikkelingshulp: ‘Ik schat dat tweederde eraf kan’. Vol verwachting surf ik naar de TON website om na te lezen hoe zij tot die schatting is gekomen, want met haar ben ik van mening dat ontwikkelingshulp schrijnend is. Het zou niet nodig moeten zijn anno 2008. De welvaartsstijging vanaf midden vorige eeuw is ongekend en tegelijkertijd slagen we er niet in de scheefgroei tegen te gaan die er nu voor zorgt dat 10 procent van de wereldbevolking meer dan de helft van alle rijkdom bezit. Tevergeefs zoek ik naar oplossingen die zij aandraagt voor het ontwikkelingsvraagstuk. In plaats daarvan lees ik dat ze ‘het geld dat vrijkomt (…) denkt te gaan besteden aan onderwijs, of aan zorg, of aan salarisachterstanden van leraren, verplegers en politieagenten…in Nederland’.

Dat is een duidelijke beleidskeuze. Vrij vertaald: zuurverdiend belastinggeld van hardwerkende Nederlanders verdwijnt toch maar in een bodemloze (Afrikaanse water)put, dus het wordt hoog tijd dit voor ons eigen trotse volk in te zetten. Nu ben ik een voorstander van het verhogen van de budgetten voor zorg en onderwijs in Nederland, maar om dit unverfroren te koppelen aan het verlagen van ontwikkelingshulp vind ik demagogisch. De indruk wordt gewekt dat de salarissen voor leraren, verplegers en politieagenten zijn achtergebleven omdat dat extra geld is uitgegeven in arme landen. Dat lijkt me zeer onwaarschijnlijk.

Voedselprijzen crisis: voor wie precies?

Weblog Wereld, dat ik graag volg, wijst op een stuk in de Herald Tribune over de huidige voedselprijzen. De gestegen voedselprijzen op de wereldmarkt, schrijft Robert Paarlberg, zijn niet de orozaal van honger bij de allerarmsten. Zij zijn namelijk niet afhankelijk van de wereldmarkt, maar van de lokale markten. Armoede op het platteland, en lage productiviteit in de lokale landbouw zijn doorslaggevend voor de voedselsituatie van de allerarmsten.

Het zijn juist eerder de middenklassen, die te maken hebben met gestegen voedselprijzen. Maar het zijn ook de Wereldbank en het World Food Programme (WFP), die nu moord en brand schreeuwen omdat ze moeite hebben het hoofd boven water te houden. Zij zijn namelijk voor de aankoop van voedselhulp wèl afhankelijk van de wereldmarkt.

Toch is ook voor hen de ‘crisis’ een goede uitdaging. Er is al veel geschreven over de verstorende werking van voedselhulp. Als voedselhulp te lang wordt voortgezet of niet heel precies verspreid wordt aan diegenen die het het hardste nodig hebben, de positie van lokale boeren aantasten. Dat is waarom organisaties als Wemos ervoor pleiten om voedselhulp zo veel mogelijk juist op de lokale markt aan te kopen. De EU doet dat trouwens al zo veel mogelijk.

De Wereldbank heeft aangekondigd meer te gaan investeren in de kleine boeren in Afrika en Azië. Ze wil hun positie en de efficientie van hun landbouwmethoden en de werking van lokale markten kan verbeteren. Dat is een goede investering in de voedselsituatie van de armsten.

De crisis zou ook aanleiding kunnen zijn voor het WFP om hun beleid te herzien en voedselhulp op de lokale markt te kopen. Sommigen in WFP willen dat wel. Maar of dat gaat lukken? De board wordt gedomineerd door de VS, die graag haar overgesubsidieerde landbouwoverschotten kwijt wil en dat presenteert als ontwikkelingshulp:’Donated by the awfully generous American people’.

Mobiliteit in afwachting van de waterstofeconomie

Regelmatig maakt Waterlog plaats voor gastschrijvers. Deze keer voor Paul Jansen die de discussie over rekeningrijden aanwakkert, op zoek naar een sneller inzetbaar en effectief alternatief.

Als Nederland ergens gebrek aan heeft is het aan gezond verstand. Gewoon, nuchter nadenken. Dat geldt voor onderwijs, voor integratie. Maar vooral voor het onderwerp mobiliteit. Als samenvatting van een breed terrein van problemen: de eindigheid van fossiele brandstoffen, CO2-uitstoot, files, fijnstof.

Waar het om gaat zolang er geen waterstofeconomie is, is dat we minder gebruik maken van vervoer over de weg, liefst op korte termijn. En waar zoekt de politiek nu de oplossing? In rekeningrijden via een complex ICT-project dat bij voorbaat tot mislukken gedoemd is. Onderzoek heeft immers laten zien dat wat grotere ICT projecten (belastingdienst, politie) mislukt zijn. En mocht zo’n project ooit slagen, dan zal dat niet voor 2025 zijn. Maar voor de politici, merendeels met een alfa-opleiding, zijn de ICT’ers de moderne medicijnmannen. De lobby’s uit het bedrijfsleven laten zich gelden en hebben kennelijk grote invloed.

Boekpresentatie ‘Slow Sex’ vanavond in Paradiso

Vanavond om 19.30 uur begint de boekpresentatie van het nieuwe Waterland-manifest ‘Slow Sex, een erotisch beschavingsoffensief’. De avond vindt plaats in Paradiso en is georganiseerd in het kader van het Pinched-festival voor tegenbewegingen op het gebied van liefde, seksualiteit en pornografie.

Gasten zijn Femke Halsema (fractieleider GroenLinks), Maaike Meijer (Centrum voor Gender en Diversiteit, Universiteit van Maastricht) en Arie Boomsma (EO, 40 dagen zonder seks). Dylan van Rijsbergen en Brechtje Paardekooper zullen een inleiding houden over Slow Sex, waarna de gasten aan het woord komen.

Allemaal gezond met onze verzekeraar?

Het nieuwe zorgverzekeringsstelsel is een succes. Er is volop discussie in de zorg over kwaliteit, klantvriendelijkheid en efficiëntie. De tijd dat de artsen het alleen voor het zeggen hadden en vanuit hun autoriteitspositie konden voorschrijven wat ze wilden, is voorbij.
In het nieuwe stelsel moeten zorgverzekeraars tegenwicht bieden aan de zorgaanbieders. Daarbij zitten verzekeraars in een rare spagaat. Ze moeten enerzijds de klanten tevreden houden, die zorg nodig hebben en de zorg voor hen toegankelijk houden. Maar daar tegenover staat dat de verzekeraars kosten moeten besparen in de zorg en de zorgconsumptie moeten afremmen. Ik zie vier zwakke punten in de positie van de zorgverzekeraar,

Een Gesprek over Slow Sex.

Op woensdag 3 april waren Waterlanders Dylan van Rijsbergen en Brechtje Paardekooper te gast in Het Gesprek van Arie Boomsma. Dit in verband met het verschijnen van het Slow Sex Manifest, zaterdag 5 april, in Trouw en het boek Slow sex, een erotisch beschavingsoffensief aanstaande maandag. De presentatie van het boek Slow sex: een erotisch beschavingsoffensief is aanstaande maandag 7 april, om 19.30 uur, in Paradiso, in het kader van het Pinched-festival. Het gesprek is alvast hier online te zien.

En het manifest? Hier!

Koekje van eigen deeg

De Fitna van de heer Wilders was mijlenver binnen de wet. Er werden (net) geen heilige religieuze symbolen aangetast. Het was een aaneenschakeling van bekende feiten over de radicale politieke Islam. Met zo weinig commentaar erbij dat sommige fundamentalisten elders in de wereld er een oproep tot de Jihad inzagen. Wilders had blijkbaar keurig weergegeven wat hun bedoelingen waren. Ze kregen een koekje van eigen deeg gepresenteerd. En ze aten het smakelijk op.

Niet zo lang geleden pleitte Wilders samen met Hirsi Ali voor een Jihad tegen de Islam, in plaats van namens de Islam. Ook dat was een koekje van eigen deeg.

En dan is er de inhoud van de film. De gewelddadige liefde voor een Heilig Boek. Is dat het? En meer niet? Eind jaren zeventig had je een zelfde soort discussie over links. Stalin, Mao, Pol Pot, de Bader Meinhof groep of de Brigato Rosso: is dit waar je voor staat als je links bent? Flink wat krakers in die tijd riepen: ‘deze rechtsstaat is de onze niet’. Toen was het links die vooral een koekje van eigen deeg gepresenteerd kreeg.